Funkcjonowanie fundacji rodzinnych w świetle najnowszych interpretacji organów podatkowych

Cele Fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna jest tworzona w celu gromadzenia i ochrony mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania na ich rzecz świadczeń. Jednym z podstawowych celów jej funkcjonowania jest zabezpieczenie majątku stanowiącego dorobek życia fundatora, w szczególności poprzez jego organizacyjne wyodrębnienie oraz oddzielenie od majątku osobistego fundatora. Fundacja ma również służyć stworzeniu stabilnych i przejrzystych zasad sukcesji majątkowej fundatora, zgodnie z jego wolą wyrażoną w statucie fundacji rodzinnej.

Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą, jednak wyłącznie w zakresie określonym w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Co do zasady korzysta ze zwolnienia podmiotowego z CIT, przy czym opodatkowanie występuje przede wszystkim w związku z przekazywaniem świadczeń na rzecz beneficjentów lub wydaniem majątku w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej oraz prowadzeniem działalności wykraczającej poza zakres określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej.

Dozwolona działalność gospodarcza

Fundacja rodzinna może prowadzić działalność, jednak tylko w określonym zakresie, który obejmuje:

1. zbywanie mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia;
2. najem, dzierżawę lub udostępnianie mienia do korzystania na innej podstawie;
3. przystępowanie do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;
4. nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;
5. udzielanie pożyczek: a) spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje b) spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik, c) beneficjentom;
6. obrót zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej;
7. produkcja przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu;
8. gospodarkę leśną (działalność, o której mowa w pkt 7 i 8, Fundacja rodzinna może wykonywać wyłącznie w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym).

Fundacja rodzinna może zostać wyposażona zarówno poprzez wniesienie mienia na fundusz założycielski, jak i poprzez późniejsze darowizny lub odpłatne nabywanie składników majątkowych. Majątek fundacji może obejmować w szczególności nieruchomości, udziały i akcje spółek, środki pieniężne.

Działalność inwestycyjna

Jednym z przykładów dozwolonej działalności gospodarczej prowadzonej przez fundację rodzinną jest przystępowanie do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze mających siedzibę w kraju lub za granicą, a także uczestnictwo w tych podmiotach (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o fundacji rodzinnej).

W interpretacji indywidualnej z 5 sierpnia 2026 r. (nr 0111-KDIB1-2.4010.291.2026.2.END) Dyrektor KIS potwierdził, że inwestowanie przez fundację rodzinną w jednostki uczestnictwa funduszy ETF stanowi działalność mieszczącą się w zakresie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o fundacji rodzinnej, a osiągane z tego tytułu dochody korzystają ze zwolnienia podmiotowego w CIT.

Ponadto w ramach działalności statutowej Fundacja rodzinna może pomnażać zgromadzony majątek, w szczególności poprzez:

1. a) wynajem nieruchomości należących do fundacji rodzinnej, w szczególności w ramach najmu długoterminowego,
2. b) osiąganie przychodów z dywidend wypłacanych przez spółki, których udziały lub akcje będą należały do Fundacji rodzinnej.

Najem

Rozbieżności w stanowiskach organów podatkowych oraz orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczących najmu nieruchomości przez fundacje rodzinne nadal budzą istotne wątpliwości praktyczne. Jednocześnie najnowsze interpretacje indywidualne wskazują na możliwość bardziej elastycznego wykorzystywania nieruchomości należących do fundacji rodzinnych. W praktyce otwiera to fundacjom rodzinnym drogę do szerszego zarządzania posiadanym majątkiem, w tym poprzez najem nieruchomości, pod warunkiem uprzedniego potwierdzenia skutków podatkowych w drodze interpretacji indywidualnej.

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 23 lipca 2026 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.208.2026.2.END potwierdza, że dochody Fundacji Rodzinnej z działalności gospodarczej dotyczącej najmu długoterminowego nieruchomości wchodzących w skład przedsiębiorstwa mogą korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT.

Co do zasady dochody fundacji rodzinnej uzyskane z najmu i dzierżawy są zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych. Najem krótkoterminowy nie został kompleksowo uregulowany w polskim porządku prawnym. Prawną podstawą umów najmu krótkoterminowego są przepisy ogólne dotyczące najmu zawarte w Kodeksie cywilnym. Organ podatkowe wskazują, że zwolnienie nie obejmuje najmu krótkoterminowego, który ma charakter usługowy i nie mieści się w zakresie działalności dozwolonej. Odmienne stanowisko prezentują sądy administracyjne, które wskazują, że wykonywanie przez fundację rodzinną działalności polegającej na najmie nieruchomości mieści się w zakresie działalności dozwolonej określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o fundacji rodzinnej. Wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie nabycia nieruchomości w celu osiągania dochodów z ich najmu przez kilka lat, a w dalszej kolejności osiąganie dochodów z tytułu ich odpłatnego zbycia (po upływie 10 lat), służy z jednej strony przewidywalnemu zwiększeniu majątku fundacji rodzinnej, a z drugiej strony istotnie ogranicza niepożądane ryzyko utraty majątku przez fundację rodzinną w wyniku działalności gospodarczej. Zatem inwestycja polegająca na nabywaniu przez fundację rodzinną lokali mieszkalnych (nieruchomości) w celu osiągania dochodów z ich najmu, a w dalszej kolejności z ich odpłatnego zbycia, należy uznać za dozwoloną działalność gospodarczą, której wykonywanie pozwala na zastosowanie przez fundację rodzinną podmiotowego zwolnienia podatkowego. (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2026 roku sygn. II FSK 1010/25). W ocenie sądów brak podstaw do różnicowania skutków podatkowych najmu i najmu krótkoterminowego w odniesieniu do fundacji rodzinnych.

Jednakże, jeżeli nieruchomości zostaną nabyte przez fundację rodzinną wyłącznie w celu ich dalszego zbycia, to zdaniem organów podatkowych wykracza poza zakres dozwolonej działalności określonej w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Fundacja rodzinna dokona odpłatnego zbycia nieruchomości, które nabędzie w przyszłości. Jeżeli więc już na etapie planowania utworzenia fundacji rodzinnej fundator wie, że nabyte przez nią w przyszłości nieruchomości zostaną odpłatnie zbyte, i to już zarówno na etapie fundacji rodzinnej w organizacji, jak i po jej wpisie do rejestru fundacji rodzinnych, i zapytuje o skutki podatkowe tego zbycia, to takie okoliczności prowadzą do wniosku, że opisana działalność fundacji mija się z celem jakiemu powinno służyć powołanie tej instytucji, tj. zabezpieczenie beneficjentów w długiej perspektywie czasu (por. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 26 sierpnia 2026 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.253.2026.3.END).

Dalszym przykładem jest sytuacja, w której nieruchomości są nieodpłatnie udostępniane fundacji rodzinnej, a następnie przez nią wynajmowane. Zdaniem Dyrektora KIS taka aktywność stanowi w istocie działalność gospodarczą niedotyczącą mienia wniesionego do fundacji rodzinnej, a tym samym wykracza poza zakres działalności określony w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o fundacji rodzinnej. W konsekwencji wynajem przez fundację rodzinną budynków i lokali mieszkalnych użyczonych jej przez fundatora nie korzysta ze zwolnienia podatkowego przewidzianego dla fundacji rodzinnych (por. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 21 września 2026 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.320.2026.3.END).

Niezależnie od uzyskiwania interpretacji indywidualnych fundacje rodzinne mogą również występować o opinie zabezpieczające wydawane przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Opinie te potwierdzają, czy określona struktura, czynność lub transakcja nie stanowi unikania opodatkowania w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Przykładowo opinia zabezpieczająca wydana w zakresie darowizny udziałów i akcji dla fundacji rodzinnej wraz z reorganizacją grupy z dnia 3 września 2026 r. o numerze DKP1.8082.1.2026. Na tle stanu faktycznego osoba fizyczna miała przekazać w drodze darowizny udziały i akcje do fundacji rodzinnej oraz równolegle planowano uproszczenie struktury grupy poprzez umorzenie udziałów, wystąpienie wspólnika bez wynagrodzenia oraz tzw. połączenie odwrotne spółek. Szef KAS uznał, że planowana reorganizacja ma rzeczywiste uzasadnienie gospodarcze.

W opinii zabezpieczającej w zakresie dobrowolnego umorzenia bez wynagrodzenia wszystkich udziałów posiadanych przez wspólnika w spółce z o.o. Szef KAS uznał, że głównym celem planowanej transakcji nie było osiągnięcie korzyści podatkowej, lecz realizacja rzeczywistych celów gospodarczych, w szczególności uproszczenie struktury właścicielskiej grupy. Reorganizacja miała prowadzić do uproszczenia struktury grupy poprzez wyeliminowanie pośrednich powiązań kapitałowych między spółkami, a w konsekwencji do pozostawienia poszczególnych aktywów i przedsięwzięć pod bezpośrednią kontrolą właścicieli lub ich fundacji rodzinnych. Takie stanowisko zostało również potwierdzone w opinii zabezpieczającej z dnia 25 czerwca 2026 r. Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, nr DKP2.8082.10.2025.

Najnowsze stanowisko organów podatkowych potwierdza rosnącą rolę fundacji rodzinnych jako instrumentu sukcesyjnego i inwestycyjnego. Jednocześnie w dalszym ciągu występują rozbieżności pomiędzy stanowiskiem organów podatkowych a orzecznictwem sądów administracyjnych. W praktyce oznacza to, że przed podjęciem działań o istotnych skutkach podatkowych zasadne pozostaje uzyskanie interpretacji indywidualnej lub opinii zabezpieczającej.

Napisz do autorów: