rynek kapitałowy - Blog Kancelarii Prawnej SPCG

TFI jako profesjonalny podmiot obsługujący kredyty – nowe kompetencje wg Dyrektywy AIFMD II

utworzone przez Anna Rzeszutek | 10 kwietnia, 2026 | ! POLECANE !, REGULATORY

Czytaj: 7 min

Procedowana obecnie implementacja Dyrektywy AIFMD II do polskiego porządku prawnego, w ramach rządowego projektu nowelizacji ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi [1] przyznaje TFI nowe uprawnienia w postaci świadczenia usług obsługi kredytów, co oznacza dla TFI wejście w zupełnie inny obszar operacyjny niż zarządzanie funduszami.

Współautor artykułu: mec. Artur Zapała, Partner.

TFI będą mogły prowadzić, m.in.:

działalność funduszową (reprezentowanie i zarządzanie FIO/SFIO/FIZ),
działalność w zakresie obsługi kredytów jako usługi dodatkowej, z pełnym zastosowaniem Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty [2].

1. Zarys procesu implementacji przepisów Dyrektywy AIFMD II [3] w zakresie dodatkowych usług obsługi kredytów

Nowe uprawnienia wynikają wprost z treści przepisów Dyrektywy AIFMD II, tj.:

zmiany wprowadzonej do załącznika I Dyrektywy 2011/61/UE poprzez dodanie dodatkowych usług, tj. m.in.: „e) obsługę podmiotów specjalnego przeznaczenia utworzonych do celów sekurytyzacji.” [4];
zmiany do art. 6 ust. 4 Dyrektywy 2011/61/UE poprzez dodanie postanowienia o treści „d) działalność w zakresie obsługi kredytu zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2167 [5] [6].

Jak wskazuje motyw 6 preambuły Dyrektywy AIFMD II, kluczowym celem wskazanej regulacji jest umożliwienie zarządzającym wykonywanie na rzecz osób trzecich (klientów) tych samych funkcji, które realizują już na potrzeby zarządzanych funduszy, co pozwoli na osiągnięcie wymiernych korzyści skali, niezbędną dywersyfikację źródeł przychodu oraz wzmocnienie konkurencyjności.

W Projekcie nowelizacji ustawy o funduszach powyższe kwestie reguluje postanowienie art. 1 pkt 11 b), które zmienia art. 45 ustawy o funduszach poprzez dodanie ust. 2c [7] i przyznanie TFI, które już posiada zezwolenie i prowadzi działalność polegającą na tworzeniu specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych i funduszy inwestycyjnych zamkniętych […], możliwości świadczenia usług w zakresie obsługi kredytów na zasadach określonych w ustawie o podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów. Konsekwentnie, odpowiednio do powyższej zmiany, Projekt nowelizacji ustawy o funduszach aktualizuje postanowienia art. 45 ust. 4a, 4d i ust. 6 w zakresie odesłań do nowo wprowadzonego art. 45 ust. 2c ustawy.

Treść uzasadnienia Projektu nowelizacji ustawy o funduszach wskazuje, że: „Dyrektywa AIFMD II dokonuje podziału działalności TFI na wykonywanie przez towarzystwo funkcji podstawowych oraz usług dodatkowych. Funkcje podstawowe są określone w art. 45 ust. 1 i 1a ustawy o funduszach, usługi dodatkowe w art. 45 ust. 2 – 3 tej ustawy (wraz z nowo dodawanymi usługami w postaci administrowania wskaźnikami referencyjnymi oraz obsługi kredytu w przypadku zarządzania przez towarzystwo alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi).”.

Zmiany objęły również art. 45a ust. 4 pkt 2 – 4 oraz ust. 5, gdzie, zgodnie z systematyką Dyrektywy AIFMD II, wprowadzano pojęcie „klientów towarzystwa”, jako odbiorców usług dodatkowych TFI, obok interesu uczestników funduszu. W konsekwencji, w ślad za Dyrektywą AIFMD II, w odniesieniu do podstawowych funkcji – są one wykonywane na rzecz „inwestorów”, a w przypadku usług dodatkowych – na rzecz „klientów”.

Powołane przepisy Dyrektywy AIFMD II oraz Projektu nowelizacji ustawy o funduszach zrównują pozycję TFI z wyspecjalizowanymi serwiserami, tj. podmiotami zajmującymi się windykacją. TFI będą mogły samodzielnie wykonywać działalności w zakresie obsługi kredytów na zlecenie (czyli poza obsługą kredytów nabywanych do portfeli funduszy wierzytelności), obejmującą m.in. odzyskiwanie należności, renegocjację warunków umów oraz bieżącą administrację wierzytelnościami. Działalność dodatkowa TFI będzie prowadzona według standardów ochrony dłużnika i wymogów operacyjnych określonych w Ustawie o podmiotach obsługujących kredyty.

W świetle projektowanych przepisów zauważalny jest jednak dualizm systemowy, mianowicie:

podmioty licencjonowane na podstawie art. 192 ustawy o funduszach, zarządzające portfelami wierzytelności funduszu wierzytelności oraz TFI, w zakresie w jakim podejmowane czynności dotyczą wierzytelności nabytych do portfeli funduszy, i zarządzane przez nie fundusze – pozostają w dotychczasowym reżimie i są wyłączone spod rygorów Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty;
TFI zamierzające świadczyć nową usługę dodatkową obsługi kredytów na rzecz podmiotów trzecich (klientów) na podstawie art. 45 ust. 2c Projektu nowelizacji ustawy o funduszach, wchodzi w rolę profesjonalnego podmiotu obsługującego kredyty i musi spełnić rygorystyczne wymogi z Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty.

Implementacja Dyrektywy AIFMD II powinna nastąpić najpóźniej do 16 kwietnia 2026 r. [8]. Należy przyjąć, że Polska będzie miała w tym względzie opóźnienie, gdyż Projekt nowelizacji ustawy o funduszach, na dzień publikacji artykułu, jest na etapie opiniowania i konsultacji społecznych.

2. Postulat usunięcia niespójności między reżimem funduszowym a windykacyjnym

Na dzień publikacji artykułu, obecne brzmienie Projektu nowelizacji ustawy o funduszach nie wprowadza zmian do Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty, która, w aktualnym brzmieniu, w art. 2 pkt 1 lit. d oraz w pkt 5 wprost wyłącza jej stosowanie do:

podmiotów posiadających zezwolenie na zarządzanie wierzytelnościami zgodnie z art. 192 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych;
towarzystw funduszy inwestycyjnych oraz funduszy inwestycyjnych, którymi zarządzają.

Powyższe wskazuje na pewną niespójność legislacyjną pomiędzy Projektem nowelizacji ustawy o funduszach (art. 45 ust. 2c), a obowiązującą Ustawą o podmiotach obsługujących kredyty.

Powyższa kwestia wymaga odpowiedniego zaadresowania i uszczelnienia w procesie legislacyjnym poprzez dodanie do Projektu nowelizacji ustawy o funduszach przepisu, który usunie ww. niezgodność z projektowanym art. 45 ust. 2c ustawy o funduszach. Jeżeli bowiem intencją projektowanych przepisów byłoby wykreowanie dualizmu polegającego na tym, że tworzenie i obsługa funduszy wierzytelności odbywa się poza reżimem Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty, zaś usługowa działalność towarzystw w tym obszarze powinna być prowadzona już w oparciu o przepisy tej ustawy, wówczas wydaje się, że celem uniknięcia niejasności odpowiedniej zmianie powinien ulec wspomniany wyżej art. 2 pkt 5 Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty.

Dodatkowo, w naszej ocenie, w sytuacji, gdy projektowany art. 45 ust. 2c ustawy o funduszach odsyła do zasad określonych w Ustawie o podmiotach obsługujących kredyty (w odniesieniu do działalności w obszarze obsługi kredytów podejmowanej przez TFI na zlecenie), a ta ustawa w art. 4 ust. 1 ustanawia wymóg uzyskania zezwolenia KNF), wówczas powstaje wątpliwość, czy TFI posiadające zezwolenie na zarządzanie funduszami alternatywnymi (art. 45 ust. 1a ustawy o funduszach), w celu rozpoczęcia nowej działalności będzie mogło ograniczyć się jedynie do powiadomienia Komisji w trybie art. 61b ustawy o funduszach, czy też konieczne będzie przed rozpoczęciem działalności uzyskanie dodatkowego zezwolenia właśnie na podstawie Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty. Uzasadnienie Projektu nowelizacji ustawy o funduszach wskazuje, że warunkiem ubiegania się o tę działalność dodatkową jest posiadanie zezwolenia na zarządzanie SFIO/FIZ (art. 45 ust. 1a ustawy o funduszach), co sugeruje, że nie zachodzi konieczność uzyskania odrębnego zezwolenia przez TFI na podstawie Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty, ale i nie przesądza jednoznacznie tej kwestii.

Powyższe tworzy niepewność co do sytuacji prawnej, którą trzeba będzie usuwać w drodze wykładni przepisów, a już w tym momencie można przecież doprecyzować przepisy art. 2 i art. 4 Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty, tak aby się wzajemnie zazębiały ze zmianami ujętymi w Projekcie nowelizacji ustawy o funduszach, w kierunku który, w naszej ocenie, powinien jednoznacznie wyłączać konieczność uzyskania przez TFI zezwolenia na wykonywanie działalności na podstawie przepisów Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty.

Na koniec warto również zwrócić uwagę, że niejasne pozostają kwestie dotyczące ewentualnych sankcji. Ustawa o podmiotach obsługujących kredyty przewiduje własny reżim kar administracyjnych w przypadku naruszenia zasad świadczenia usług tą ustawą regulowanych i ustawa o funduszach inwestycyjnych również. Co więcej możliwość nakładania kar administracyjnych na TFI przewidziana w ustawie o funduszach inwestycyjnych ma swoje źródła odpowiednio w dyrektywach UCITS i AIFM. Można się zatem spodziewać konfliktu, które przepisy i w jakim zakresie należy stosować w przypadku działalności w zakresie obsługi kredytów wykonywanej przez TFI.

W związku z powyższym, dla zapewnienia pełnej przejrzystości regulacyjnej, Projekt nowelizacji ustawy o funduszach powinien jednoznacznie rozstrzygać wskazane powyżej kwestie.

3. Kluczowe etapy wdrożenia działalności w zakresie obsługi kredytów przez TFI

Projekt precyzuje, że możliwość świadczenia usług dodatkowych w zakresie obsługi kredytów nie jest dostępna dla wszystkich TFI, gdyż:

usługi obsługi kredytów mogą świadczyć wyłącznie towarzystwa, które posiadają zezwolenie na zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (AFI), o którym mowa w art. 45 ust. 1a (tj. nowy art. 45 ust. 2c);
świadczenie usług obsługi kredytów nie może być wyłącznym przedmiotem działalności i TFI musi nadal prowadzić swoją podstawową działalność polegającą na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi (tj. art. 45 ust. 6).

Należy jednak podkreślić, że samo posiadanie zezwolenia na zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i spełnienie wymogów organizacyjnych to jedynie warunek wstępny. Wprowadzenie nowej usługi wiąże się z koniecznością zapewnienia odpowiedniego personelu oraz spełnienia wymogów organizacyjnych i technicznych, tj. TFI:

jest obowiązane zatrudniać osoby posiadające odpowiednią wiedzę i kompetencje do przekazywania informacji o usługach obsługi kredytów oraz do faktycznego wykonywania czynności w tym zakresie (tj. art. 45 ust. 4a pkt 1 i 2);
ma obowiązek zapewniać stałe utrzymywanie i doskonalenie wiedzy tych osób (art. 45 ust. 4c:);
musi dostosować strukturę swojego przedsiębiorstwa do nowej roli i ma obowiązek utrzymać taką liczbę pracowników i taką organizację, która zagwarantuje prawidłowe świadczenie usług obsługi kredytów (tj. art. 45 ust. 4d pkt 1 i 2).

Operacyjne uruchomienie w obszarze usług obsługi kredytów przez TFI, na podstawie obecnego brzmienia Projektu nowelizacji ustawy o funduszach, w naszej ocenie, będzie wymagało posiadania adekwatnych systemów IT, zasobów kadrowych, ale przede wszystkim wdrożenia wewnętrznych procedur np. z obszaru zarządzania konfliktami interesów. Ryzyko takich konfliktów staje się realne z chwilą, gdy TFI zaczyna świadczyć usługi dodatkowe na rzecz podmiotów trzecich (klientów), wykonując jednocześnie funkcje podstawowe na rzecz zarządzanych przez siebie funduszy i ich uczestników.

4. Korzyści czy ryzyka z rozszerzenia działalności TFI

Obecnie TFI są przygotowane do wykonywania nadzoru nad aktywami, a nie w zakresie wykonywania procesów windykacyjnych, m.in. nie posiadają call centers czy wyspecjalizowanych departamentów windykacji polubownej. Uruchomienie dodatkowej działalności wymagałoby od TFI głębokiej restrukturyzacji operacyjnej i wdrożenia nowych procedur, które to działania dodatkowo muszą zostać pozytywnie zaopiniowana przez KNF, o ile nie konieczności uzyskania odrębnej licencji, jak wskazywaliśmy powyżej.

Świadczenie przez TFI usług obsługi kredytów mogłoby generować szereg korzyści, jak zwiększenie operacyjnej samodzielności czy konkurencyjności TFI – wskazanych zarówno w motywach Dyrektywy AIFMD II czy w uzasadnieniu Projektu nowelizacji ustawy o funduszach – jednak w obecnych realiach korzyści te pozostają w dużej mierze teoretyczne. Zasadniczym wyzwaniem pozostaje wypracowanie adekwatnych standardów operacyjnych oraz zapewnienie kompetencji w obszarze obsługi kredytów, przy jednoczesnej konieczności funkcjonowania w warunkach współistnienia reżimu Ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz Ustawy o podmiotach obsługujących kredyty.

Przypisy:

[1] Projekt ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz niektórych innych ustaw z dnia 22 grudnia 2025 r., numer wykazu prac legislacyjnych UC 105, Projekt, zwany dalej „Projekt nowelizacji ustawy o funduszach”.

[2] Ustawa z dnia 20 grudnia 2024 r. o podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów Dz.U.2025, poz.146, zwana dalej „Ustawa o podmiotach obsługujących kredyty”.

[3] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/927 z dnia 13 marca 2024 r. zmieniająca dyrektywy 2011/61/UE i 2009/65/WE w zakresie ustaleń dotyczących przekazywania, zarządzania ryzykiem utraty płynności, sprawozdawczości nadzorczej, świadczenia usług depozytariusza i usług powierniczych oraz udzielania pożyczek przez alternatywne fundusze inwestycyjne (Dz. Urz. UE L 2024/927 z 26.03.2024), zwana dalej „Dyrektywą AIFMD II”.

[4] Art. 1 ust. 26 Dyrektywy AIFMD II.

[5] Art. 1 ust. 2b) Dyrektywy AIFMD II.

[6] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2167 z dnia 24 listopada 2021 r. w sprawie podmiotów obsługujących kredyty i nabywców kredytów oraz w sprawie zmiany dyrektyw 2008/48/WE i 2014/17/UE.

[7] Dokładne brzmienie projektowanego przepisu art. 45 ust. 2c ustawy o funduszach: „Towarzystwo, które prowadzi działalność, o której mowa w ust. 1a (tworzenie specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych i funduszy inwestycyjnych zamkniętych, zarządzanie tymi funduszami, w tym pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, a także reprezentowanie ich wobec osób trzecich oraz zarządzanie unijnymi AFI, w tym wprowadzanie ich do obrotu), może świadczyć usługi w zakresie obsługi kredytów na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 grudnia 2024 r. o podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów”.

[8] Art. 3 ust. 1 Dyrektywy AIFMD II wskazuje wprost, że państwa członkowskie przyjmują i publikują przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 16 kwietnia 2026 r.

Napisz do autorów:

Anna Rzeszutek

radca prawny
Senior Associate

Artur Zapała

radca prawny
Partner

Zbliża się termin wdrożenia przepisów tzw. Polskiego Aktu o Dostępności

utworzone przez Anna Rzeszutek | 16 czerwca, 2025 | REGULATORY

Czytaj: 5 min

Przed nami ostatnie dwa tygodnie na wdrożenie ustawy o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług, tzw. Polski Akt o Dostępności.

Zbliża się kluczowy termin wdrożenia przepisów tzw. Polskiego Aktu o Dostępności („PAD”). Do 28 czerwca 2025 r. wszystkie objęte ustawą podmioty gospodarcze, w tym firmy prywatne, instytucje świadczące usługi bankowe i finansowe, zobowiązane są do zapewniania zgodności oferowanych produktów i usług z wymogami dostępności określonymi przepisami krajowymi i unijnymi.

PAD – ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze – implementuje Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (tzw. European Accessibility Act / dyrektywa EAA), która zobowiązuje państwa członkowskie do zapewniania osobom z niepełnosprawnościami równego dostępu do kluczowych produktów i usług na rynku wewnętrznym UE.

PAD stanowi kolejny krok w kierunku pełnej inkluzywności i przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu osób z ograniczeniami funkcjonalnymi. Ustawa rozszerza obowiązki w zakresie zapewniania dostępności, nakładając na sektor prywatny, w tym banki, domy maklerskie i inne firmy inwestycyjne, obowiązki na wzór obecnie stosowanych w sektorze publicznym.

Warto przypomnieć, że od 2019 r. w Polsce obowiązuje ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej aplikacji internetowych i stron mobilnych podmiotów publicznych. Zapewnianie przez podmioty publiczne obowiązku dostępności cyfrowej oraz obowiązku umieszczenia deklaracji dostępności nastąpiło odpowiednio: dla strony internetowej od 23 września 2020 r.; dla aplikacji mobilnej od 23 czerwca 2021 r. Wymagania te są szczegółowo opisane w międzynarodowych standardach WCAG tj. Wytycznych dla dostępności treści internetowych, ang. Web Content Accessibility Guidelines. WCAG wprowadzają 4 główne zasady: zrozumiałości, postrzegalności, kompatybilności, funkcjonalności.

Zgodność z zasadami dostępności staje się zatem standardem nie tylko dla instytucji publicznych, ale także dla przedsiębiorstw oferujących swoje usługi konsumentom.

Lista podmiotów zobowiązanych wdrożyć PAD jest szeroka, w dużym uproszczeniu można wskazać, że zaliczają się do niej:

producenci, importerzy, dystrybutorzy produktów objętych PAD, tj. terminale płatnicze, bankomaty, automaty biletowe i do odprawy, interaktywne terminale samoobsługowe, komputery ogólnego użytku dostępne w przestrzeni publicznej, czytniki książek elektronicznych, sprzęt i oprogramowanie służące do korzystania z usług komunikacji elektronicznej, mediów audiowizualnych i handlu elektronicznego;
usługodawcy świadczący usługi dla konsumentów, w szczególności: sektor e-commerce i usług cyfrowych, sektor finansowy i bankowy, telekomunikacja i media.

Do podmiotów zobowiązanych zaliczają się również instytucje świadczące usługi zdefiniowane w PAD poprzez: oferowane lub świadczone na rzecz konsumentów następujące usługi bankowe i finansowe, tj.:

umowy o kredyt konsumencki, o których mowa w art. 3 ustawy o kredycie konsumenckim i umowy o kredyt hipoteczny, o których mowa w art. 3 ustawy o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami,
usługi obejmujące czynności działalności maklerskiej, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5 oraz ust. 4 pkt 1, 2, 5 i 6 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi,
usługi w zakresie pieniądza elektronicznego w rozumieniu art. 2 pkt 21a ustawy o usługach płatniczych; powiązane z rachunkiem płatniczym w rozumieniu art. 2 pkt 33a ustawy o usługach płatniczych; płatnicze w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych;
inne usługi oferowane i możliwe do realizacji przez stronę internetową / aplikację mobilną w zakresie tzw. handlu elektronicznego.

Uszczegółowienie katalogu produktów i usług opisanych w PAD zawarte jest w dyrektywie EAA, a w szczególności w jej preambule.

Wyłączenia i wyjątki dotyczące wdrożenia obowiązków PAD.

PAD wprowadza szeroki zakres produktów i usług oraz obowiązków dla podmiotów je oferujących, jednak przewiduje również konkretne wyjątki i wyłączenia. Przykładowe wyłączenia to:

wyłączenia mikroprzedsiębiorstw – wyłączeniu podlegają przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 10 pracowników oraz osiągają roczny obrót netto nieprzekraczający 2 mln euro lub sumę aktywów w bilansie rocznym poniżej 2 mln euro (w tym miejscu warto wskazać, że powyższe wyłączenie nie dotyczy podmiotów wprowadzających na rynek produkty objęte szczególnymi wymaganiami, np. terminale samoobsługowe);
nieproporcjonalne obciążenia – wyłączeniu podlegają przedsiębiorstwa, które wykażą, że spełnienie wymogów dostępności wiązałoby się z nieproporcjonalnymi obciążeniami, które są niewspółmierne do charakteru wielkości lub przychodów podmiotu;
zasadnicze zmiany charakteru produktów lub usług – wyłączeniu podlegają przedsiębiorstwa, które wykażą, że spełnienie wymagań dostępności zmieniłoby zasadniczy charakter produktu lub usługi w taki sposób, że straciłoby ono swoją funkcję podstawową lub rynkową;
strony internetowe i aplikacje mobilne w zakresie treści, które nie są finansowane i nie są tworzone przez dany podmiot gospodarczy oraz nie znajdują się pod jego kontrolą;
produkty i usługi znajdujące się już w obrocie lub użytkowaniu w dniu wejścia w życie PAD – z mocy wyłączenia ustawowego z art. 84, art. 85 – dla których został określony maksymalny termin dostosowania do 18 czerwca 2030 r.
strony internetowe i aplikacje mobilne posiadające treści, które spełniają przesłanki z art. 86 PAD.

Zastrzega się, że każdorazowo należy sprawdzić czy konkretny produkt, usługa, strona internetowa lub aplikacja mobilna podlega pod odrębne przepisy, wyłączenia lub wyjątki, a nadto mieć na względzie, że wyłączenie dostawcy, np. jako mikroprzedsiębiorcy, nie będzie skutkować wyłączeniem producenta lub usługodawcy konsumenckiego.

Oczywiście, nie ma przeciwskazań, aby podmiot, który formalnoprawnie nie podlega pod PAD lub został objęty wyłączeniem lub wyjątkiem, podjął dobrowolną decyzję w zakresie spełniania wymogów dostępności.

Wdrożenie przepisów PAD – ostatni etap przygotowań.

Termin wdrożenia upływa niebawem – 28 czerwca 2025 r. Dla wszystkich podmiotów, których produkty i usługi zostały objęte PAD zalecamy – to co można zrobić w tym nieodległym terminie – to przeprowadzić ocenę zakresu wyłączenia i wyjątków w PAD (patrz: Wyłączenia i wyjątki dotyczące wdrożenia obowiązków PAD).

W przypadku nowych produktów / usług, które będą wprowadzane na rynek po dniu wejścia w życie PAD, zalecamy, aby każdy podmiot wprowadzający produkty i usługi dokonał samodzielnej oceny (test adekwatności) czy podlegają one pod obowiązek zapewnienia zgodności z wymaganiami dostępności (zgodnie z art. 21 PAD).

W niektórych podmiotach wdrożenie PAD może oznaczać wyłącznie kosmetyczne zmiany / aktualizacje, ale – patrząc na zakres i poziom szczegółowości PAD i WCAG – wydaje się, że dla większości podmiotów ich wdrożenie będzie wiązać się z czasochłonnymi pracami nad weryfikacją systemów, procesów i odpowiednich zmian / aktualizacji procedur.

W tym miejscu polecamy analizę, nie tak odległych, a pochodzących z 2023 roku, badań sektora bankowego, e-commerce, łączności, transportu i medialnego pod względem dostępności dla osób z ograniczeniami funkcjonalnymi pod tytułem: „Raport – dostępność cyfrowa w polskim biznesie”, które są dostępne pod linkiem Dostępność cyfrowa w polskim biznesie – raport 2023.

____________

Akty prawne wskazane w artykule:

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze ( Dz.U.2024.731).

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z 17.04.2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (tzw. Europejski akt o dostępności, ang. European Accessibility Act, EAA), która weszła w życie w dniu 27 czerwca 2019 r. (Dz.U.UE.L.2019.151.70).

Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz.U.2023.1440).

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie dostępności stron internetowych i mobilnych aplikacji organów sektora publicznego, która weszła w życie w dniu 27 czerwca 2019 r. (Dz.U. L 327 z 2.12.2016, p. 1–15).

Napisz do mnie:

Anna Rzeszutek

radca prawny
Senior Associate

Rozporządzenie DORA – główne założenia i wpływ na działalność podmiotów finansowych

utworzone przez Ewa Mazurkiewicz | 22 października, 2024 | ! POLECANE !, REGULATORY

Czytaj: 7 min

Od dnia 16 stycznia 2023 r. obowiązuje w UE rozporządzenie w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego (ang. Digital Operations Resilience Act; „Rozporządzenie DORA”), a obowiązek jego stosowania rozpocznie się z dniem 17 stycznia 2025 r., a więc już niedługo.

Akt ten jest jednym z elementów unijnego pakietu legislacyjnego dotyczącego finansów cyfrowych, którego celem jest aktualizacja otoczenia regulacyjnego w obszarze technologii finansowych, a także zharmonizowanie procesów i standardów odporności cyfrowej w całym sektorze finansowym.

W niniejszym artykule przedstawiamy podstawowe informacje związane z Rozporządzeniem DORA w kontekście niezbędnych procesów dostosowawczych oraz obszary wsparcia, jakiego w tym zakresie udzielić może Państwu nasz zespół prawny. Chętnie rozwiniemy ten temat podczas spotkania lub w drodze konsultacji, do czego niniejszym Państwa zapraszamy.

ROZPORZĄDZENIE DORA – GŁÓWNE ZAŁOŻENIA I WPŁYW NA DZIAŁALNOŚĆ PODMIOTÓW FINANSOWYCH

CEL	Celem Rozporządzenia DORA jest ustanowienie jednolitych wymogów dotyczących bezpieczeństwa informatycznego sektora finansowego na rynku UE oraz kluczowych dostawców technologii informacyjno-telekomunikacyjnych („ICT”). Rozporządzenie DORA jest częścią pakietu unijnych aktów prawnych dla sektora finansowego, na który składają się: rozporządzenia w sprawie systemu pilotażowego na potrzeby infrastruktur rynkowych w oparciu o technologię rozproszonego rejestru; rozporządzenie o rynkach kryptoaktywów (MiCA); rozporządzenie DORA.
KOGO DOTYCZY?	Rozporządzenie będzie miało zastosowanie do podmiotów finansowych wymienionych w art. 2 Rozporządzenia DORA, w szczególności do: (i) instytucji sektora finansowego: organizatorów obrotu, centralnych depozytów i CCP, instytucji kredytowych, firm inwestycyjnych, spółek zarządzających, a więc towarzystw funduszy inwestycyjnych i ZASI działających na podstawie zezwolenia, zakładów ubezpieczeń i reasekuracji, (ii) podmiotów z obszaru cyfrowych finansów: dostawców usług w zakresie kryptoaktywów, instytucji płatniczych i instytucji pieniądza elektronicznego, (iii) dostawców technologii, w tym dostawców usług chmury obliczeniowej i innych dostawców usług ICT. Należy podkreślić, że nie wszystkie podmioty finansowe będą objęte tymi samymi obowiązkami w tym samym stopniu (obowiązki nałożone na poszczególne podmioty różnią się w zależności od rozmiaru, zakresu działalności i profilu ryzyka podmiotu finansowego).
OD KIEDY?	Rozporządzenie DORA weszło w życie w dniu 16 stycznia 2023 r., a jego przepisy będą miały zastosowanie od dnia 17 stycznia 2025 r.
GŁÓWNE ZAŁOŻENIA	Rozporządzenie DORA opiera się na pięciu filarach. W ramach każdego z filarów DORA nakłada na podmioty finansowe różne obowiązki w zakresie odporności cyfrowej. Zakres obowiązków nałożonych na dany podmiot jest pochodną zasady proporcjonalności, tzn. obowiązki różnią się w zależności od rozmiaru, profilu działalności oraz profilu ryzyka podmiotu finansowego. Wspomniane powyżej filary obejmują: zarządzanie ryzykiem związanym z ICT (art. 5-14 Rozporządzenia DORA): Rozporządzenie DORA wprowadzi m.in. obowiązek utworzenia i utrzymania odpornych systemów i narzędzi ICT, środków ochrony i zapobiegania ryzykom, opracowania polityk bezpieczeństwa informacji, monitorowania incydentów ICT, wprowadzenia strategii ciągłości działania oraz planów przywrócenia gotowości do pracy, a także obowiązek identyfikowania, klasyfikowania i prowadzenia dokumentacji funkcji biznesowych związanych z ICT. Dodatkowo, instytucje finansowe są zobowiązane do zapewnienia obowiązkowych szkoleń dla personelu; zgłaszanie incydentów związanych z ICT (art. 17-23 Rozporządzenie DORA): adresaci omawianego aktu będą zobowiązani do ustanowienia oraz wdrożenia procesu zarządzania incydentami związanymi z ICT, klasyfikowania ich i zgłaszania do odpowiednich organów nadzorów (Rozporządzenie DORA reguluje proces zarządzania incydentami ICT, w tym klasyfikację zdarzeń według priorytetu i dotkliwości oraz krytyczności usług, na które incydenty mają wpływ). Co ważne, ujednoliceniu ulegną procedury zgłaszania incydentów ICT w związku z różnymi procedurami określonymi w dyrektywie NIS czy PSD2; testowanie operacyjnej odporności cyfrowej (art. 24-27 Rozporządzenia DORA): Rozporządzenie DORA zobowiąże poszczególne podmioty m.in. do przeprowadzania okresowych testów odporności cyfrowej, przygotowania i dokonywania przeglądów programu testowania odporności cyfrowej. Program testowania powinien obejmować różne aspekty, takie, jak analiza open source, ocena bezpieczeństwa sieci i testowanie scenariuszy. Rozporządzenie DORA określi również wymogi dla testerów oraz zasady uznawania wyników testów penetracyjnych (TLPT) w przypadku podmiotów działających w kilku państwach UE. Co istotne, testy penetracyjne będą przeprowadzane na działających systemach produkcyjnych wspierających krytyczne lub istotne funkcje danego podmiotu; zarządzanie ryzykiem ze strony zewnętrznych dostawców ICT (art. 28-39 Rozporządzenia DORA): Rozporządzenie DORA wprowadza obowiązek monitorowania ryzyka ze strony zewnętrznych dostawców ICT, w tym na etapie wykonywania umowy i zakończenia współpracy (m.in.: wprowadzenie strategii, dotyczącej ryzyka ze strony zewnętrznych dostawców usług ICT, polityki korzystania z usług ICT wspierających krytyczne lub istotne funkcje, dokonywanie przeglądów strategii oraz ryzyk zidentyfikowanych w odniesieniu do ustaleń umownych dot. korzystania z usług ICT wspierających krytyczne lub istotne funkcje) oraz ustanawia minimalne wymogi dla umów z zewnętrznymi dostawcami ICT (szerzej poniżej). Ponadto Rozporządzenie DORA wprowadza nadzór właściwych organów nad kluczowymi zewnętrznymi dostawcami ICT (wybranymi zgodnie z art. 31 Rozporządzenia DORA); wymiana informacji (art. 45 Rozporządzenia DORA): Rozporządzenie DORA wprowadza regulacje w zakresie wymiany informacji zarówno pomiędzy samymi podmiotami, jak i w relacji z właściwymi organami. Rozporządzenie DORA umożliwia zwłaszcza podmiotom wymianę informacji o cyberzagrożeniu i wyniki analiz takiego cyberzagrożenia.
ROLA ZARZĄDU	Głównym założeniem Rozporządzenia DORA jest pełna odpowiedzialność organu zarządzającego (tj. zarządów spółek) za określenie, zatwierdzenie oraz nadzorowanie wdrożenia ram zarządzania ryzykiem związanym z ICT (art. 5 ust. 2 Rozporządzenia DORA). W motywie 45 podkreśla się m.in. konieczność ciągłego angażowania organu zarządzającego w kierowanie i dostosowywanie ram zarządzania ryzykiem związanym z ICT. Przykładowo, zgodnie z art. 5 ust. 4 Rozporządzenia DORA członkowie zarządu powinni regularnie odbywać szkolenia w celu zdobycia i aktualizacji wiedzy oraz umiejętności wystarczających do zrozumienia i oceny ryzyka związanego z ICT, a także jego wpływu na operacje danego podmiotu.
UMOWY Z DOSTAWCAMI ICT	Rozporządzenie DORA określa minimalne postanowienia umowne, które powinny zostać uwzględnione w umowie z dostawcą ICT (art. 30 Rozporządzenia DORA): jasny i kompletny opis wszystkich funkcji i usług ICT; postanowienia dotyczące podwykonawstwa tzw. kluczowej lub ważnej funkcji lub jej istotnych części, w tym – jeżeli podwykonawstwo jest dozwolone – warunki jakie mają zastosowanie do podwykonawstwa; wskazanie lokalizacji, w których będą świadczone funkcje i usługi ICT i w których będą przetwarzane dane; postanowienia dotyczące dostępności, autentyczności, integralności i poufności w związku z ochroną danych, w tym danych osobowych oraz zwrotu danych osobowych i nieosobowych na wypadek zakończenia współpracy; opisy gwarantowanych poziomów usług, w tym ich aktualizacje i zmiany; zapewnienie podmiotowi finansowemu przez dostawcę ICT pomocy w przypadku wystąpienia incydentu związanego z ICT (bez dodatkowych opłat lub w ramach opłaty uiszczonej z góry); obowiązek zewnętrznego dostawcy usług ICT do pełnej współpracy z właściwymi organami oraz organami przymusowej restrukturyzacji podmiotu finansowego, w tym z osobami przez nie wyznaczonymi; prawo wypowiedzenia umowy z dostawcą ICT, w tym odpowiednio długie okresy wypowiedzenia umowy przez dostawcę ICT; obowiązki sprawozdawcze dostawcy ICT wobec podmiotu finansowego; prawo dostępu, kontroli i audytu dostawcy ICT przez podmiot finansowy lub wyznaczoną osobę trzecią; strategie wyjścia (tj. exit plan).
KONSEKWENCJE NARUSZENIA ROZPORZĄDZENIA DORA	Państwa członkowskie są zobowiązane do powierzenia właściwym organom uprawnienia do stosowania względem zobowiązanych podmiotów finansowych, które naruszą przepisy Rozporządzenia DORA, kar administracyjnych lub środków naprawczych, obejmujących m.in.: wydanie nakazu zaprzestania postępowania naruszającego Rozporządzenie DORA oraz powstrzymania się od ponownego podejmowania takich działań; wymaganie tymczasowego lub stałego zaprzestania wszelkich praktyk, które właściwy organ uważa za sprzeczne z Rozporządzeniem DORA, oraz niedopuszczenie do ponownego ich podejmowania; podejmowanie wszelkiego rodzaju środków, w tym o charakterze pieniężnym, mających zapewnić dalsze przestrzeganie wymogów prawnych; wydanie publicznych ogłoszeń, w tym podanie do wiadomości publicznej informacji wskazującej tożsamość osoby fizycznej lub prawnej oraz charakter naruszenia. Z kolei w przypadku częściowego lub całkowitego niezastosowania się przez kluczowego zewnętrznego dostawcę usług ICT do środków, które zostały podjęte przez organy nadzorcze (np. nieprzekazanie wszystkich stosownych informacji i dokumentów, niezłożenie sprawozdań po zakończeniu działań nadzorczych) organ nadzorczy nad rynkiem finansowym może nałożyć okresową karę pieniężną do 1% średniego dziennego światowego obrotu w poprzedzającym roku obrotowym za każdy dzień trwania naruszenia. Okresowa kara pieniężną jest nakładana za każdy dzień do czasu zastosowania się do środków podjętych przez organ nadzorczy i nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia zawiadomienia o decyzji nakładającej tę karę. Informacja o nałożeniu kary może zostać podana do wiadomości publicznej (art. 35 Rozporządzenia DORA).
AKTY WYKONAWCZE	Europejskie Urzędy Nadzoru (EUN), tj. Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EBA), Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) oraz Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) opublikowały dotychczas dwa pakiety aktów wykonawczych do Rozporządzenia DORA. Pierwszy pakiet: przyjęty przez Komisję Europejską w lutym i marcu 2024 r. doprecyzowuje regulacje Rozporządzenia DORA w zakresie: (i) ram zarządzania ryzykiem ICT oraz uproszczonych ram zarządzania ryzykiem ICT (art. 15, art. 16 ust. 3 Rozporządzenia DORA), doprecyzowujących m.in. elementy polityk oraz procedur wewnętrznych w zakresie zarządzania ryzykiem ICT (RTS); (ii) kryteriów klasyfikacji incydentów ICT (art. 18 ust. 3 Rozporządzenia DORA), doprecyzowujących m.in. kryteria klasyfikacji poważnych incydentów związanych z ICT, podejście do klasyfikacji poważnych incydentów oraz próg istotności każdego kryterium klasyfikacji (RTS); (iii) wzorów na potrzeby rejestru informacji w odniesieniu do wszystkich ustaleń umownych dotyczących korzystania z usług ICT świadczonych przez zewnętrznych dostawców usług ICT (art. 28 ust. 9 Rozporządzenia DORA) (ITS) oraz polityki dotyczącej usług ICT wspierających krytyczne lub istotne funkcje, świadczonych przez zewnętrznych dostawców usług ICT (art. 28 ust. 10 Rozporządzenia DORA) (RTS). Drugi pakiet: projekty RTS oraz wytyczne opublikowane w dniu 17 lipca 2024 r., doprecyzowują regulacje Rozporządzenia DORA w zakresie: (i) przeprowadzania testów penetracyjnych (TLPT) (RTS); (ii) raportowania incydentów ICT (RTS); (iii) harmonizacji warunków umożliwiających prowadzenie działań nadzorczych (RTS); (iv) wykonywania nadzoru przez właściwe organy nadzoru (RTS); (v) szacowania kosztów i strat spowodowanych incydentami (wytyczne); (vi) współpracy w zakresie nadzoru i wymiany informacji między EUN a właściwymi organami (wytyczne). Projekty RTS oraz wytycznych z drugiego pakietu zostały już przyjęte przez EUN i przekazane Komisji Europejskiej w celu dalszych prac. Ponadto, w dniu 18 kwietnia 2024 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji zamieszczono projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego wdrażający do prawa krajowego oraz zapewniający stosowanie Rozporządzenia DORA oraz towarzyszącej mu dyrektywy 2022/2556. Zgodnie z założeniami projektowana ustawa ma wejść w życie w dniu 17 stycznia 2025 r., czyli w terminie, od którego stosuje się przepisy Rozporządzenia DORA. Projekt przewiduje m.in. wyznaczenie KNF jako organu nadzoru właściwego w zakresie zapewnienia operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego. Zgodnie z projektowanymi regulacjami KNF będzie mogła w drodze decyzji nakazać zaprzestanie danego zachowania oraz powstrzymanie się od takiego zachowania w przyszłości, zakazać pełnienia funkcji członka zarządu lub rady nadzorczej albo innej funkcji kierowniczej tego podmiotu przez okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż rok, a także nałożyć karę pieniężną do wysokości 20 869 500 zł lub 10% rocznego przychodu (w przypadku osoby prawnej) i karę pieniężną do wysokości 3 042 410 zł (w przypadku osoby fizycznej). KNF będzie mogła również wydać publiczne oświadczenie, w którym wskaże imię i nazwisko osoby fizycznej albo firmę lub nazwę osoby prawnej, odpowiedzialnych za dane naruszenie wraz ze wskazaniem jego charakteru.
PRZEPISY ODRĘBNE	Ponieważ Rozporządzenie DORA reguluje powierzanie podmiotom trzecim wykonywania czynności z zakresu szeroko pojmowanych technologii informatycznych (IT) przez podmioty prowadzące działalność regulowaną, należy pamiętać o konieczności dalszego stosowania zarówno obowiązujących w danym zakresie wymogów sektorowych dla danej branży (outsourcing), gdyż Rozporządzenie DORA tych wymogów nie uchyla. Co więcej, dodatkowym obszarem, na który należy zwrócić uwagę wdrażając Rozporządzenie DORA, są wymogi tzw. trzeciego poziomu, a więc wytyczne i stanowiska wydawane przez właściwe organy na podstawie przepisów sektorowych (tu w szczególności wskazujemy na Komunikat Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego dotyczący przetwarzania przez podmioty nadzorowane informacji w chmurze obliczeniowej publicznej lub hybrydowej).
WSPARCIE spcg	W związku z nadchodzącym terminem rozpoczęcia stosowania Rozporządzenia DORA oferujemy: weryfikację dotychczas zawartych umów pod kątem ustalenia zakresu umów, do których zastosowanie znajdują przepisy Rozporządzenia DORA; audyt prawny w zakresie zgodności z Rozporządzeniem DORA umów z dostawcami ICT np. umów wdrożeniowych, utrzymaniowych, rozwojowych, licencyjnych, body leasingowych, czy umów na przeprowadzenie testów penetracyjnych, z uwzględnieniem właściwych przepisów odrębnych; audyt prawny w zakresie zgodności z Rozporządzeniem DORA procedur i dokumentów wewnętrznych, w tym procedur zarządzania ryzykiem ICT, incydentów ICT czy testowania odporności operacyjnej, z uwzględnieniem właściwych przepisów odrębnych; dostosowanie – w ramach zaleceń poaudytowych – zawartych umów z dostawcami ICT oraz procedur wewnętrznych do wymogów Rozporządzenia DORA, z uwzględnieniem właściwych przepisów odrębnych; przygotowanie wzorów umów z dostawcami ICT zgodnych wymogami Rozporządzenia DORA, z uwzględnieniem właściwych przepisów odrębnych; negocjowanie umów z dostawcami usług ICT; stałe doradztwo w regulacyjnych aspektach cyberbezpieczeństwa, w tym w szczególności w zakresie wypełniania obowiązków wynikających z Rozporządzenia DORA; wsparcie w wypełnianiu obowiązków raportowych i sprawozdawczych np. sprawozdanie z przeglądu ram zarządzania ryzykiem związanym z ICT; reprezentację przed organami nadzoru i sądami administracyjnymi w postępowaniach dotyczących wykonania obowiązków określonych w Rozporządzeniu DORA; szkolenia i warsztaty przygotowujące podmiot do rozpoczęcia stosowania Rozporządzenia DORA/ułatwiające wdrożenie nowych rozwiązań w organizacji.

Broszura informacyjna w formacie PDF dostępna jest tutaj. Zapraszamy do kontaktu.

Napisz do autora:

Ewa Mazurkiewicz

radca prawny
Partner

Zespół Financial Litigation SPCG z sukcesem reprezentuje banki w sporach dotyczących kredytów opartych o stawkę WIBOR

utworzone przez Jakub Puciato | 20 października, 2023 | ! POLECANE !, FINLITI

Czytaj: 4 min

Po fali pozwów dotyczących umów kredytów walutowych, także pierwsi kredytobiorcy złotowi decydują się na poddawanie ocenie sądów, postanowień umów kredytów złotowych ze zmiennym oprocentowaniem. Stopa referencyjna WIBOR nadal utrzymuje się na wysokim poziomie co skłania kredytobiorców do występowania z powództwami przeciwko bankom, w których kwestionują oni ważność zmiennego oprocentowania kredytów. W ślad za praktyką wypracowaną w sporach frankowych, kredytobiorcy często żądają udzielenia zabezpieczenia roszczeń na czas trwania postępowania poprzez albo wstrzymanie płatności rat kapitałowo – odsetkowych, albo poprzez wykreślenie z umowy kredytu stopy WIBOR.

Niemniej, sądy powszechne konsekwentnie oddalają wnioski o zabezpieczenie tego rodzaju roszczeń kredytobiorców. Na tym polu zespół Financial Litigation SPCG osiągnął liczne sukcesy, reprezentując wiodące na rynku finansowym banki w postępowaniach w sprawach o udzielenie zabezpieczenia tego rodzaju roszczeń kredytobiorców. W sprawach prowadzonych przez spcg tego rodzaju wnioski zostały już kilkukrotnie prawomocnie oddalone. Decydowała o tym następująca argumentacja podnoszona przez naszych prawników:

Stawka WIBOR powszechnie funkcjonuje na rynku od 30 lat i sposób jest wyliczania przez jej administratora nie został skutecznie zakwestionowany, ani podważony. W tym kontekście nie sposób zatem uznać, że Kredytobiorcy uprawdopodobnili roszczenie w zakresie twierdzeń o wadliwości samej stawki referencyjnej – tak uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego Warszawa – Wola w Warszawie z dnia 16 stycznia 2023 r., sygn. I C 2674/22. Zażalenie kredytobiorców zostało następnie w całości oddalone (postanowienie Sądu Rejonowego Warszawa – Wola z dnia 21 marca 2023 r. sygn. I Cz 20/23).
Stosowanie stawki WIBOR do kredytów hipotecznych o oprocentowaniu zmiennym, wynika z przepisów ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym. Sama metoda ustalania WIBOR wynika natomiast z przepisów wspólnotowych – rozporządzenia 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. czy też dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/EU. Nie sposób zatem uznać, aby uprawdopodobniono, że kwestionowane postanowienia klauzuli zmiennego oprocentowania są abuzywne czy też nieważne jako sprzeczne z ustawą. W tym kontekście Sąd Okręgowy w Radomiu postanowieniem z dnia 16 marca 2023 r. sygn. IV Cz 49/23, po rozpoznaniu naszego zażalenia, zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w Zwoleniu z dnia 16 stycznia 2023 r. sygn. I C 142/22 i oddalił w całości wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Sukces kancelarii SPCG tym bardziej cieszy, że postanowienie Sądu Rejonowego w Zwoleniu było wielokrotnie wymieniane na portalach branżowych jako wpisujące się w rzekomo nowotworzoną linię orzeczniczą sądów powszechnych w sporach WIBORowych, a w sprawie występował także Rzecznik Finansowy ex officio.
Kredytobiorcy nie legitymują się rzeczywistym interesem w żądaniu udzielenie zabezpieczenia. Specyfika spraw trafiających do sądów powszechnych w sprawach WIBOR jest taka, że dotyczą one często kredytów zaciąganych w latach 2020 – 2021. Tym samym spłaty kredytobiorców są niewielkie (nie przekraczają kilku procent wypłaconego kapitału), co wyklucza możliwość przyjęcia, że skuteczność orzeczenia może być nieprawna. Tak Sąd Okręgowy w Radomiu w cyt. powyżej postanowieniu, a także Sąd Okręgowy w Warszawie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 22 maja 2023 r. sygn. akt II C 634/23 – w jednej z prowadzonych przez nas spraw. W tym ostatnim orzeczeniu Sąd Okręgowy w Warszawie podkreślał, że Kredytobiorcy „nie uprawdopodobnili również, aby realizacja umowy i ewentualne nadpłaty groziły szkodą rzeczywiście niepowetowaną dla samych powodów, skoro przystąpili do umowy i realizują przedmiotową umowę od (…) 2021 roku”.
Przy czym, prezentowane powyżej stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie ostatecznie podzielił także Sąd Apelacyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt V ACz 393/23, którym w całości oddalił zażalenie kredytobiorców na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie.

Często podnoszone przez kredytobiorców zarzuty co do rzekomego „niedoręczenia kredytobiorcom wzorca umownego – regulaminu fixingu WIBOR”, niezgodności stopy WIBOR z przepisami rozporządzenia BMR czy też naruszenia przez banki przedkontraktowych obowiązków informacyjnych, także nie są podzielane przez Sądy Powszechne w prowadzonych przez SPCG sprawach, na etapie postępowań zabezpieczeniowych.

Bezzasadność składanych przez kredytobiorców wniosków o zabezpieczenie potwierdził w naszych sprawach Sąd Okręgowy w Rybniku w postanowieniu z dnia 28 lipca 2023 r. w sprawie I C 863/23, a także Sad Okręgowy w Warszawie w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2023 r. w sprawie XXV C 131/23.

W naszej ocenie bezzasadne jest mechaniczne przenoszenie do spraw dotyczących WIBOR zarzutów i argumentacji ze sporów frankowych. Inna jest specyfika postępowań dotyczących kredytów złotowych, przede wszystkim z uwagi na brak możliwości wpływania przez reprezentowane przez nas Banki na wysokość stopy referencyjnej WIBOR, powszechność informacji o historycznej wysokości stopy WIBOR, która jest bezpośrednio powiązana z krajową gospodarką, a także brak „nieograniczonego ryzyka” zmiennej stopy referencyjnej z uwagi na przepisy regulujące wysokość odsetek maksymalnych.

Kwestie dotyczące stosowania stopy WIBOR do umów kredytów złotowych są zdecydowanie bardziej złożone niż starają się przedstawić kredytobiorcy i ich pełnomocnicy. Orzecznictwo z pewnością w tych sprawach będzie się rozwijać, a nas jako Kancelarię SPCG szczególnie cieszy to, że możemy w procesie tym uczestniczyć jako pionierzy – reprezentując wiodące na rynku finansowym banki.

Zespołem Financial Litigation zajmującym się w SPCG reprezentowaniem banków w tzw. sporach wiborowych kierują Partnerzy r.pr. Paweł Węc i r.pr. dr Tomasz Spyra, a w skład zespołu wchodzą doświadczeni prawnicy, od lat zajmujący się reprezentowaniem wiodących polskich banków w sporach z konsumentami: r.pr. Leszek Czop, Senior Associate, r.pr. Tomasz Praschil, Senior Associate, adw. Magdalena Hudyma, Associate, adw. Aleksandra Tabor, Associate oraz r.pr. Jakub Puciato, Associate.