Ścianki działowe w powierzchni użytkowej lokalu – aktualne podejście sądów i ryzyka dla deweloperów

Ścianki działowe w powierzchni użytkowej lokalu – aktualne podejście sądów i ryzyka dla deweloperów

utworzone przez | 13 listopada, 2026 | ! POLECANE !, LITIGATION

Czytaj: 7 min

W ostatnim czasie coraz częściej pojawiają się informacje o sporach pomiędzy deweloperami a nabywcami lokali mieszkalnych dotyczących sposobu ustalania powierzchni użytkowej lokali, a w konsekwencji – prawidłowości określenia ceny nieruchomości. Punktem spornym pozostaje praktyka uwzględniania przez część deweloperów w powierzchni użytkowej lokalu powierzchni zajętej przez murowane ścianki działowe znajdujące się wewnątrz mieszkania.

Problem ten ma istotne znaczenie praktyczne dla rynku deweloperskiego. Roszczenia nabywców mogą bowiem dotyczyć nie tylko pojedynczych lokali, ale również większej liczby umów zawartych w ramach tej samej inwestycji. Z tego względu istotne jest ustalenie, jakie znaczenie dla oceny konkretnego przypadku mają przyjęta metoda obliczania powierzchni, dokumentacja projektowa, treść umowy oraz informacje przekazywane nabywcy przed jej zawarciem.

Na czym polega spór?

Istota problemu sprowadza się do prawidłowej kwalifikacji powierzchni znajdującej się pod ściankami działowymi. Nabywcy zaczęli kwestionować praktykę polegającą na zaliczaniu tej powierzchni do powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego.

Zdaniem nabywców powierzchnia zajęta przez elementy konstrukcyjne lub wydzielające poszczególne pomieszczenia nie jest przestrzenią przeznaczoną do korzystania przez właściciela lokalu. W konsekwencji – w ich ocenie – cena lokalu zostaje ustalona na podstawie zawyżonej powierzchni.

Cena lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego jest określana jako iloczyn jego powierzchni użytkowej oraz ceny za 1 m² powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. Sposób ustalenia powierzchni użytkowej ma zatem bezpośrednie przełożenie na wysokość ceny należnej za lokal lub dom [1].

Z perspektywy dewelopera kluczowe znaczenie ma zatem nie tylko sam wynik pomiaru powierzchni, lecz również sposób, w jaki metoda jej obliczenia została określona i przedstawiona nabywcy. W przypadku późniejszego sporu znaczenie może mieć bowiem to, czy nabywca przed zawarciem umowy otrzymał jasną informację o sposobie ustalania powierzchni i czy sposób ten znajdował odzwierciedlenie w dokumentacji inwestycji.

Norma PN-ISO 9836:1997 a sposób obliczania powierzchni

Deweloperzy uzasadniają stosowaną praktykę odwołaniem do postanowień normy PN-ISO 9836:1997, która została opublikowana 28 października 1997 r., wskazując, że sposób obliczania powierzchni lokali przyjęty w realizowanych przez nich inwestycjach pozostaje zgodny z obowiązującymi standardami technicznymi. Norma ta została wycofana 15 grudnia 2015 r., jednak nadal ma znaczenie dla starszych inwestycji, w odniesieniu do których znajdowała zastosowanie.

Odmienne stanowisko prezentują konsumenci oraz reprezentujący ich pełnomocnicy. W ich ocenie część deweloperów dokonuje błędnej interpretacji wskazanej normy, czego skutkiem ma być zawyżanie powierzchni użytkowej oferowanych lokali. W konsekwencji nabywcy mają ponosić koszty zakupu dodatkowych metrów kwadratowych, które nie stanowią powierzchni możliwej do faktycznego wykorzystania.

Zdaniem konsumentów powierzchnia pod ściankami działowymi to nie powierzchnia użytkowa, gdyż nie mogą się po niej poruszać czy poustawiać mebli. W ich ocenie doliczanie powierzchni pod ściankami działowymi nie jest zgodne z normami ISO, a klauzule zawarte w umowach zawartych pomiędzy nimi a deweloperami są niedozwolone i jako takie nie wiążą konsumenta. W związku z powyższym konsumenci coraz częściej występują wobec deweloperów z roszczeniami o zwrot części ceny odpowiadającej powierzchni doliczonej wskutek uwzględnienia metrażu zajmowanego przez ścianki działowe.

Konsumenci podnoszą, że zgodnie z ich interpretacją normy PN-ISO 9836 powierzchnia zajęta przez trwałe ścianki działowe nie powinna być zaliczana do powierzchni użytkowej lokalu, lecz do powierzchni konstrukcyjnej, ponieważ odmiennie należy traktować jedynie tzw. „przepierzenia”, czyli cienkie ścianki lub lekkie przegrody wydzielające, które ze względu na możliwość ich swobodnego przestawiania lub usunięcia mogą być uwzględniane przy obliczaniu powierzchni użytkowej. W ich ocenie ścianki działowe mają charakter trwały. Innymi słowy – powierzchnia użytkowa obejmuje faktyczną przestrzeń możliwą do wykorzystania, a nie obejmuje powierzchni konstrukcji takich jak trwałe ścianki działowe.

W ocenie deweloperów ścianki działowe mają charakter niekonstrukcyjny i mogą zostać wyburzone oraz przearanżowane w zależności od potrzeb konsumenta, do czego zresztą często klientów zachęcają.

Normy nie definiują ścianki działowej

Warto zwrócić uwagę, że zarówno w normie PN-ISO 9836:1997, podobnie jak w następnych, czyli PN-ISO 9836:2015-12 opublikowanej w dniu 15 grudnia 2015 r., czy jej następczyni PN-ISO 9836:2022-07, która została opublikowana w lipcu 2022 r., nie podano definicji ścianki działowej. Normy te nie określają również technologii wykonania takich ścian.

Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny argumentacji stron. Sam fakt wykonania ścianki działowej w technologii murowanej nie przesądza bowiem jeszcze o tym, czy dla potrzeb konkretnej metody obliczania powierzchni należy traktować ją jako element niedemontowalny. W praktyce znaczenie mogą mieć zarówno właściwości samej ścianki, jak i sposób jej kwalifikacji w dokumentacji projektowej oraz postanowienia umowne odnoszące się do sposobu ustalania powierzchni.

Podkreślił to wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie, który wskazał, że „zgodnie z zapisami normy PN – ISO 9836:1997 do powierzchni kondygnacji netto wliczane są także elementy nadające się do demontażu takie jak ścianki działowe.  Norma ta nie precyzuje czymże są te ściany działowe ani z jakiego materiału winny być skonstruowane, aby zostały zaliczone do nadających się demontażu” [2].

Zwrócił na to uwagę również Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie, wskazując, że zgodnie z normą nie jest w niej wskazane, że ściana demontowalna musi dać się z powrotem złożyć po jej usunięciu, że nie można zdemontować murowanych ścianek, wreszcie, że demontaż nie może być równoznaczny z likwidacją czy wyburzeniem danej ścianki [3].

Wydaje się zatem, że skoro ścianki działowe nie były elementami konstrukcyjnymi i mogły zostać usunięte w ramach zmian aranżacyjnych, nie można było jednoznacznie stwierdzić, że powierzchnia pod nimi została konsumentowi bezpodstawnie doliczona.

Znaczenie dokumentacji projektowej i umowy

Należy wskazać, że zgodnie z PN-ISO 9836:1997 (ISO 9836:1992): „Do powierzchni kondygnacji netto wliczane są także elementy nadające się do demontażu, takie jak: ścianki działowe, rury, kanały”.

 W przypadku inwestycji, dla których zastosowanie znajdowała norma PN-ISO 9836:1997, jej postanowienia przewidywały możliwość uwzględnienia w powierzchni kondygnacji netto elementów nadających się do demontażu, w tym ścianek działowych. Ocena czy powierzchnia zajęta przez konkretne ścianki działowe mogła zostać uwzględniona przy ustalaniu powierzchni użytkowej lokalu, wymaga jednak każdorazowo uwzględnienia właściwej podstawy prawnej, dokumentacji projektowej oraz sposobu zakwalifikowania tych elementów.

Dla oceny konkretnego sporu szczególnie istotne może być zatem zestawienie ze sobą kilku elementów: dokumentacji projektowej, postanowień umowy deweloperskiej, prospektu informacyjnego, rzutu lokalu oraz informacji przekazywanych nabywcy przed zawarciem umowy.

Znaczenie takiego podejścia znajduje potwierdzenie w orzecznictwie.

Zgodnie z Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie [4], oddalającym roszczenie konsumenta, dla oceny zasadności żądania istotne znaczenie miały konkretna treść umowy oraz sposób, w jaki deweloper określił i przedstawił metodę obliczania powierzchni. Postanowienia umowne wyraźnie przewidywały wliczanie powierzchni pod określonymi ściankami działowymi, a ich położenie zostało przedstawione również na dokumentacji dotyczącej lokalu. Konsument miał świadomość, że do powierzchni użytkowej lokalu, przy obliczeniach końcowych, będzie zaliczać się m.in. ścianki działowe, jako elementy nadające się do demontażu. Informacja ta wynikała nie tylko z treści umowy deweloperskiej, ale również z jej integralnego załącznika w postaci planu lokalu, na którym oznaczono kolorem czerwonym ścianki działowe. Taki sposób przedstawienia informacji pozwalał na ustalenie, że nabywca przed zawarciem umowy miał możliwość zapoznania się zarówno z planowanym układem lokalu, jak i z przewidzianym sposobem uwzględnienia ścianek działowych przy ustalaniu jego powierzchni.

Istotne znaczenie dla oceny tego zagadnienia miały ustalenia Sądu Okręgowego w Warszawie w wyroku z dnia 10 czerwca 2025 r., w sprawie o sygn. akt XXVII Ca 2347/24. W wyroku tym Sąd zwrócił uwagę, że, w załączniku do umowy wskazano, że inwentaryzację wykonano na podstawie normy PN-ISO 9836:1997 oraz wskazano, że do powierzchni lokalu wliczono powierzchnie pod ściankami działowymi nadającymi się do demontażu. Wszystkie powyższe informacje były przekazane w prospekcie informacyjnym oraz zrzucie lokalu. Ścianki działowe nadające się do demontażu oznaczono m. in graficznie [5].

W konsekwencji roszczenia konsumenta względem dewelopera zostały uznane za niezasadne.

Przywołane rozstrzygnięcia pokazują, że w tego rodzaju sporach znaczenie może mieć nie tylko abstrakcyjna ocena samej normy, ale również sposób przygotowania i przekazania dokumentacji dotyczącej konkretnej inwestycji.

Decyzje Prezesa UOKiK – czego dotyczą?

W poszukiwaniu dodatkowych argumentów na poparcie swoich roszczeń konsumenci coraz częściej sięgają także do rozstrzygnięć organów ochrony konsumentów. W tym kontekście powołują się na decyzje Prezesa UOKiK wydane w sprawach dotyczących praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, będące rezultatem postępowań wyjaśniających prowadzonych od około 2017 r.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę na zakres tych decyzji. Decyzje UOKiK dotyczące praktyki deweloperów nie nakładały na nich obowiązku zwrotu konsumentom części zapłaconych środków ani nie przesądzały w sposób generalny, że samo wliczanie powierzchni zajmowanej przez ścianki działowe do metrażu lokalu stanowi praktykę niezgodną z prawem.

Z tego względu treść tych decyzji nie może być utożsamiana z rozstrzygnięciem o zasadności indywidualnych roszczeń nabywców wobec konkretnych deweloperów. Przedmiotem zakwestionowania był przede wszystkim brak odpowiedniej transparentności i rzetelnego informowania konsumentów o sposobie obliczania powierzchni lokalu, a nie sama przyjęta metoda jej pomiaru [6].

Rozróżnienie to ma istotne znaczenie w kontekście rozstrzygnięć sądów powszechnych w sporach cywilnych, które dotyczą bezpośrednio zasadności roszczeń konsumentów wynikających ze sposobu określenia powierzchni lokalu.

W odpowiedzi na argumentację konsumentów deweloperzy wskazują, że decyzje Prezesa UOKiK nie kwestionują samej metody uwzględniania powierzchni zajmowanej przez ścianki działowe przy obliczaniu powierzchni użytkowej lokalu. W ich ocenie z treści tych decyzji wynika przede wszystkim obowiązek zapewnienia nabywcom pełnej i transparentnej informacji o przyjętym sposobie kalkulacji metrażu na etapie kontraktowania. Taka interpretacja jednak spotyka się z krytyką ze strony prawników reprezentujących konsumentów.

Co to oznacza dla deweloperów?

Spory dotyczące powierzchni użytkowej mają nie tylko wymiar indywidualny, związany z konkretną umową deweloperską. W przypadku większych inwestycji sposób określania powierzchni może dotyczyć wielu lokali i wielu umów zawartych według tego samego wzorca dokumentacyjnego. Z perspektywy deweloperów istotne znaczenie ma również możliwość wystąpienia podobnych roszczeń w odniesieniu do większej liczby lokali objętych tą samą dokumentacją lub modelem umownym.

Z tego względu szczególnego znaczenia nabiera spójność dokumentacji dotyczącej inwestycji. Jeżeli przyjęta metoda obliczania powierzchni znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji projektowej, umowie, prospekcie informacyjnym oraz rzucie lokalu, a nabywca został odpowiednio poinformowany o sposobie jej ustalania, okoliczności te mogą mieć istotne znaczenie dla późniejszej oceny ewentualnych roszczeń.

Jednocześnie należy pamiętać, że ocena konkretnego przypadku wymaga uwzględnienia daty inwestycji, właściwej normy, treści dokumentacji oraz konkretnych postanowień umownych. Nie można więc automatycznie przenosić wniosków wynikających z jednego postępowania na wszystkie inwestycje, nawet jeżeli dotyczą one podobnego problemu technicznego.

Brak jednolitej linii orzeczniczej

Spory te mogą prowadzić do dalszego kształtowania linii orzeczniczej dotyczącej zasad obliczania powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych oraz zakresu ochrony praw konsumentów na rynku nieruchomości. Nawet niewielkie różnice w sposobie obliczania powierzchni użytkowej mogą przekładać się na powstanie istotnych rozbieżności w cenie lokalu.

Na chwilę obecną brak jest jednolitej linii orzeczniczej – nawet w obrębie tego samego sądu zapadały rozstrzygnięcia zarówno na korzyść konsumentów [7], jak i deweloperów. Sam fakt uwzględnienia powierzchni pod ściankami działowymi nie przesądza jeszcze o bezprawności działania dewelopera ani o zasadności roszczenia o zwrot części ceny.

W praktyce sądy różnie oceniają zarówno znaczenie normy PN-ISO 9836:1997, jak i treść konkretnych postanowień umownych oraz dokumentacji przekazywanej nabywcom. Sądy brały pod uwagę przede wszystkim to, czy umowa i karta/rzut lokalu jednoznacznie i spójnie informowały nabywcę o metodzie liczenia powierzchni.[8]

Dla deweloperów oznacza to, że ocena ryzyka związanego z roszczeniami dotyczącymi powierzchni użytkowej nie powinna ograniczać się do samego pytania, czy powierzchnia pod ściankami działowymi została uwzględniona w metrażu. Równie istotne jest to, na jakiej podstawie została uwzględniona, jak została opisana w dokumentacji inwestycji oraz w jaki sposób informacja ta została przekazana nabywcy przed zawarciem umowy.

Reasumując, ocena zasadności roszczeń związanych z wliczaniem powierzchni zajmowanej przez ścianki działowe do powierzchni użytkowej lokalu wymaga każdorazowo analizy konkretnej inwestycji, w tym właściwej dla niej podstawy prawnej i normy, dokumentacji projektowej, umowy deweloperskiej oraz informacji przekazanych nabywcy przed zawarciem umowy.

Przypisy:

[1] Art. 5a Ustawa o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym z dnia 20 maja 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1177)

[2] Wyrok Sądu Rejonowego w Warszawie, II C 3644/25 z dnia 15 grudnia 2025 r.,

[3] Wyrok Sądu Rejonowego w Warszawie, I C 1433/22 z dnia z 15 maja 2023 r.,

[4] Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, XXVII Ca 555/21, wyrok z 17 września 2021 r.

[5] Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, XXVII Ca 2347/24, z dnia 10 czerwca 2025 r.

[6] Uzasadnienie decyzji prezesa UOKiK nr RPZ 14/2024.

[7] Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe, II C 861/24 z dnia 30 kwietnia 2025 r., Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Wraszwie,  IV Ca 1735/23 z 24 kwietnia 2024 r.

[8] m.in. Wyrok Sądu Rejonowego w Warszawie, I C 1400/24 z 18 grudnia 2024 r.

 

Napisz do autorów:

Kamil Gliwiński

radca prawny
Senior Associate

Anna Rzeszutek SPCG

Eryk Nersisyan

aplikant radcowski
Junior Associate

Wyrok P 10/16 a odpowiednik służebności przesyłu – czy zmieni się praktyka sądów powszechnych?

Wyrok P 10/16 a odpowiednik służebności przesyłu – czy zmieni się praktyka sądów powszechnych?

utworzone przez | 9 kwietnia, 2026 | ! POLECANE !, LITIGATION

Czytaj: 4 min

W dniu 2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny (dalej „Trybunał”) wydał wyrok dotyczący zgodności z Konstytucją RP możliwości zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu na podstawie art. 292 k.c. w. zw. z art. 285 § 1 i 2 kodeksu cywilnego przez przedsiębiorców przesyłowych lub Skarb Państwa.

Pytanie rozpatrywane przez Trybunał dotyczyło sytuacji zaistniałych przed sierpniem 2008 r., wtedy bowiem do kodeksu cywilnego wprowadzono przepisy art. 305(1)-305(4), które wprost regulują służebność przesyłu. Wcześniej ta instytucja nie była unormowana kodeksowo, ale w praktyce urządzenia przesyłowe były stawiane na nieruchomościach prywatnych i były to przypadki bardzo liczne. Aby postawić takie urządzenie legalnie właściciel przedsiębiorstwa mógł, w zależności od stanu prawnego, otrzymać od odpowiedniego organu decyzję administracyjną. Trybunał zajmował się jednak sytuacjami, w których taka decyzja administracyjna nie została wydana, a mimo to urządzenie postawiono i następnie wnioskowano o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej formą służebności przesyłu czy też właściciel nieruchomości wnosił o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Zdaniem Trybunału utrwalona praktyka orzecznicza, mająca już charakter normy prawnej, umożliwiająca przedsiębiorcy przesyłowemu lub Skarbowi Państwa zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu na podstawie art. 292 w zw. z art. 285 § 1 i 2 kodeksu cywilnego jest niezgodna z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

DOTYCHCZASOWE ORZECZNICTWO SĄDU NAJWYŻSZEGO

Omawiany wyrok nie jest pierwszym orzeczeniem dotyczącym tej kwestii. Wręcz przeciwnie, w zasadzie znaczna część uzasadnienia wyroku Trybunału stanowi polemikę z istniejącą już linią orzeczniczą Sądu Najwyższego. Począwszy od uchwały z dnia 7 października 2008 r., III CZP 89/08, Sąd Najwyższy stał na stanowisku, że jeszcze przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego lub Skarbu Państwa.

W tym względzie należy zwrócić uwagę na jeszcze wcześniejszą, kluczową uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2003 r. (III CZP 79/02), która wyjaśniała, że stosowanie w drodze analogii przepisów dotyczących służebności gruntowych do urządzeń przesyłowych jest „wyrazem elastyczności i dynamicznego stosowania oraz interpretowania przepisów prawa”. W takim właśnie kontekście rozwinęło się dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, które mimo braku wyraźnych regulacji kodeksowych uznawało możliwość zasiedzenia takiej służebności, która miała stanowić praktyczną odpowiedź na istniejące potrzeby społeczno-gospodarcze. Sąd Najwyższy uznawał, że dokonując takiej wykładni nie przekracza granic swoich kompetencji, jak wskazał w uchwale z dnia 22 maja 2013 r., III CZP 18/13.

Opisywany w tym miejscu pogląd był następnie potwierdzany przez sam Sąd Najwyższy, a także stosowany przez sądy powszechne. Niemniej jednak jednocześnie wydano szereg orzeczeń, w tym również Sądu Najwyższego, które wyrażają stanowisko odmienne (jako przykład można tutaj wskazać najnowsze orzeczenia Sądu Najwyższego, gdzie w składach sędziowskich zasiadali sędziowie, których status i sposób powołania jest obecnie kwestionowany, tj. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2024 r. sygn. akt II CSKP 1920/22, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2023 r. sygn. akt III CZP 108/22).

Czy w takiej sytuacji można mówić o istnieniu jednolitej, trwałej i powszechnej wykładni, która wszak jest przesłanką badania przez Trybunał normy prawnej wypracowanej przez orzecznictwo? Zdaniem Trybunału można, a zaistniała rozbieżność tego nie podważa, jednak swoje wątpliwości co do tego wyrazili w zdaniach odrębnych dwaj sędziowie Trybunału.

STANOWISKO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO

Niezależnie od kwestii dopuszczalności pytania, zdaniem Trybunału utrwalona praktyka orzecznicza, umożliwiająca przedsiębiorcy przesyłowemu lub Skarbowi Państwa zasiedzenie omawianej służebności na podstawie art. 292 w zw. z art. 285 § 1 i 2 kodeksu cywilnego jest niezgodna z Konstytucją.

W obszernym uzasadnieniu Trybunał wyjaśnił, że „linia orzecznicza kreująca służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu i dopuszczająca zasiedzenie takiej służebności, ma charakter prawotwórczy”. Trybunał zauważył, że konstrukcja służebności stosowana przez Sąd Najwyższy, która w przeciwieństwie do klasycznej służebności gruntowej nie wymaga wskazania nieruchomości władnącej, jest konstrukcją niespójną i nadaje jej w istocie charakter służebności osobistej, której wszak nie można nabyć w drodze zasiedzenia. W konsekwencji Trybunał uznał tę konstrukcję za odrębny rodzaj służebności, co narusza fundamentalną zasadę zamkniętego katalogu ograniczonych praw rzeczowych, bowiem jakkolwiek ustawodawca może zgodnie z Konstytucją wprowadzać nowe kategorie ograniczonych praw rzeczowych, to niedopuszczalne jest wprowadzanie ich poprzez sądową wykładnię przepisów stosowanych w drodze analogii.

Wobec tego Trybunał stwierdził, że wykreowana przez Sąd Najwyższy norma pozwalająca na zasiedzenie omawianej służebności gruntowej stanowi znaczne ograniczenie prawa własności, a jednocześnie nie spełnia wynikającego z art. 31 ust. 3 Konstytucji wymogu legalności, bowiem nie jest wyrażona w ustawie. To z kolei stanowi naruszenie zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Podsumowując Trybunał wskazał, że „w świetle Konstytucji podstawą takiego ograniczenia nie może być nawet najlepiej uzasadniona funkcjonalnie wykładnia (prawotwórcza), lecz wyraźny przepis ustawy”.

SKUTKI WYROKU TRYBUNAŁU

Zaistniały rozdźwięk między stanowiskiem Trybunału oraz częścią orzecznictwa Sądu Najwyższego pozostawia więcej pytań niż pewnych odpowiedzi, zwłaszcza w kontekście podnoszonej w zdaniach odrębnych do wyroku Trybunału kwestii dopuszczalności wydania tegoż wyroku z uwagi na brak ukształtowania jednolitej linii orzeczniczej przez Sąd Najwyższy. Problematyka jest z całą pewnością złożona, a po obu stronach zostały przedstawione zasadne argumenty.

Niezależnie od rozważań dogmatycznych nie można też pomijać kontekstu politycznego, w jakim zapadł omawiany wyrok Trybunału, a która wpływa na moc wiążącą wydanego orzeczenia i jego stosowanie przez sądy powszechne. Z uwagi na skład orzekający i obecny status Trybunału orzeczenie to wpisuje się bowiem w toczący się spór o praworządność w polskim wymiarze sprawiedliwości. Moc wiążąca tego orzeczenia może być, i zapewne będzie, kwestionowana, tym bardziej, że zgodnie z uchwałą Rady Ministrów z 2024 r. wyroki Trybunału nadal nie są publikowane w Dzienniku Ustaw.

Jakkolwiek zapadły w skomplikowanej sytuacji prawno-politycznej, wyrok Trybunału może mieć daleko idące skutki dla właścicieli nieruchomości, na których znajdują się urządzenia przesyłowe i dla przedsiębiorców przesyłowych. Teza orzeczenia trafiła już do opinii publicznej i wskazuje się, że wyrok ten spowoduje falę wznowionych procesów, w których wcześniej stwierdzono zasiedzenie służebności gruntowych odpowiadających treścią służebności przesyłu, zdaniem Trybunału, bez podstawy prawnej. Zapowiadają się również liczne procesy odszkodowawcze za bezumowne i bezpodstawne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorców przesyłowych.

 

 

Napisz do nas:

Kamil Gliwiński

radca prawny
Senior Associate

Aleksandra Skowyra SPCG

Aleksandra Skowyra

aplikantka adwokacka
Junior Associate

Wyrok TSUE potwierdza legalność i prawidłowość wskaźnika WIBOR

Wyrok TSUE potwierdza legalność i prawidłowość wskaźnika WIBOR

utworzone przez | 17 lutego, 2026 | ! POLECANE !, FINLITI, LITIGATION

Czytaj: 3 min

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 12 lutego 2026 r. w sprawie C‑471/24 wskazał, że sądy krajowe nie są uprawnione do badania wskaźnika WIBOR ani metodologii jego ustalania. W konsekwencji, na gruncie tzw. Dyrektywy konsumenckiej kwestionowanie wskaźnika WIBOR przed sądami krajowymi w sprawach z powództwa konsumentów przeciwko bankom jest całkowicie niedopuszczalne.

Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że wskaźnik referencyjny WIBOR znajduje się w wykazie kluczowych wskaźników referencyjnych, sporządzonym na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. („Rozporządzenie BMR”), które zostało przyjęte właśnie w tym celu, aby zagwarantować dokładność, solidność i rzetelność właściwych wskaźników referencyjnych stosowanych w umowach kredytowych poszczególnych krajów członkowskich Wspólnoty.
Tym samym, wbrew pojawiającym się obecnie komentarzom autorów reprezentujących kredytobiorców w sporach z bankami, zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości, sąd krajowy nie jest uprawniony do badania istoty wskaźnika WIBOR ani do weryfikacji metody jego ustalania.

WIBOR jest obiektywny i transparentny

Co więcej, przewidziany w tzw. dyrektywie konsumenckiej, wymóg przejrzystości nie nakłada na banki obowiązku przekazania konsumentom szczegółowych informacji na temat metodologii ustalania wskaźnika referencyjnego, takiego jak WIBOR. Odpowiedzialność za jego ustalanie ponosi bowiem podmiot zupełnie niezależny od banków (jest to GPW Benchmark S.A.), działający na podstawie zezwolenia na administrowanie wskaźnikami referencyjnymi udzielonego przez Komisję Nadzoru Finansowego. W konsekwencji, to wskazany administrator, a nie bank, ma obowiązek publikować lub udostępniać główne elementy metodologii każdego wskaźnika, który dostarcza, i do których bank może odsyłać konsumenta.

Ze względu na powyższe nie ma możliwości – ani tym bardziej dowodów – na manipulowanie przedmiotowym wskaźnikiem. Przeciwnie, wskaźnik WIBOR jest obiektywny, rynkowy i zależny od polityki pieniężnej banku centralnego, a jego ustalanie jest w pełni transparentne i wiarygodne. Z tych właśnie względów Trybunał Sprawiedliwości nie podzielił zarzutów kredytobiorców podważających wiarygodność i rynkowość WIBOR-u.

Zdaniem Trybunału sama klauzula umowna zawierająca klauzulę zmiennego oprocentowania opartą o wskaźnik referencyjny WIBOR, nie powoduje co do zasady znaczącej nierównowagi między stronami na niekorzyść konsumenta. Zatem umowa kredytowa w złotych ze zmiennym oprocentowaniem opartym o wskaźnik WIBOR nie jest z tej przyczyny niekorzystna dla konsumenta.

Banki prawidłowo realizują obowiązki informacyjne wobec kredytobiorców

Banki powinny przekazać konsumentom informacje o nazwie wskaźnika, administratorze i skutkach wzrostu wskaźnika referencyjnego na zmienne oprocentowanie kredytu (wymóg dotyczy umów zawartych po 2018 r.). Realizacja tego wymogu znajduje potwierdzenie w prawomocnych orzeczeniach zapadających na kanwie sporów dotyczących umów ze wskaźnikiem WIBOR.

Jednak nawet ewentualne naruszenie obowiązków informacyjnych dotyczących zmiennego oprocentowania nie wystarcza jeszcze do podważenia umowy kredytowej w złotych. W przypadku takiego naruszenia, sąd krajowy musi bowiem zbadać w drugiej kolejności uczciwość klauzuli zmiennego oprocentowania. W praktyce oznacza to porównanie oprocentowania z umowy z odsetkami ustawowymi oraz ze stawkami rynkowymi obowiązującymi w chwili zawarcia umowy.

Nie będzie drugiej „sagi frankowej”

W toczących się obecnie sporach kredytobiorców z bankami, których przedmiotem są umowy kredytów w złotych oparte na wskaźniku WIBOR, błędnie powielane są zarzuty tożsame z tymi, które były przez lata podnoszone w tzw. sporach frankowych. Charakterystyka tych spraw jest zupełnie inna.

Po pierwsze, w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości brak podstaw do podważania uczciwości umowy kredytowej z uwagi na oparcie klauzuli zmiennego oprocentowania o wskaźnik WIBOR. Po drugie, ryzyko zmiany WIBOR-u w odróżnieniu od ryzyka zmiany kursu waluty obcej jest limitowane powszechnie obowiązującymi przepisami krajowymi o odsetkach maksymalnych. Zgodnie z nimi wysokość odsetek nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych. Jeżeli poziom ten zostanie przekroczony, bankom należą się co najwyżej odsetki maksymalne, a więc wysokość raty nie może zatem rosnąć w nieskończoność. Po trzecie wreszcie, kredytobiorcy mają również zapewnioną możliwość całkowitego pozbawienia kredytu ryzyka zmiennego oprocentowania poprzez zastosowanie stałego oprocentowania. To bowiem klient, najpierw na etapie przedkontraktowym, a później w trakcie wykonywania umowy kredytowej, decyduje z jakiego oprocentowania chce skorzystać.

Prezes ZBP: Wyrok TSUE to cios dla kancelarii

Z powyższych względów wyrok Trybunału Sprawiedliwości z pewnością umocni dotychczasową spójną linię orzeczniczą sądów krajowych w Polsce, które konsekwentnie i prawomocnie oddalają roszczenia konsumentów podważających umowy kredytowe w złotych z klauzulą zmiennego oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR. Pomimo licznych publikacji kancelarii „frankowych”, próbujących obecnie podważać złotowe umowy kredytowe, w polskich sądach nie zapadł żaden prawomocny wyrok ustalający nieważność takiej umowy z uwagi na zastosowanie wskaźnika WIBOR.

Na ten praktyczny aspekt wyroku Trybunału, zwrócił uwagę prezes Związku Banków Polskich Tadeusz Białek. Komentując czwartkowy wyrok TSUE prezes ZBP ocenił, że wyrok “to bardzo poważny cios dla kancelarii prawnych próbujących podważać umowy kredytowe oparte na WIBOR-ze. Trybunał w praktyce zapalił czerwone światło dla prób unieważniania kredytów poprzez kwestionowanie wskaźnika czy rzekomych braków informacyjnych. Banki działają zgodnie z prawem unijnym, a fundamenty tych roszczeń zostały właśnie jednoznacznie obalone”.

 

Artykuł został opublikowany w dzienniku „Super Express” 16 lutego 2026 r.

 

Napisz do autora:

Paweł Węc

radca prawny
Partner

Sądy nie mogą weryfikować sposobu ustalania wskaźnika WIBOR

Sądy nie mogą weryfikować sposobu ustalania wskaźnika WIBOR

utworzone przez | 5 stycznia, 2026 | ! POLECANE !, FINLITI, LITIGATION, REGULATORY

Czytaj: 3 min

Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jednoznacznie wskazał, że sąd krajowy nie jest uprawniony do badania wskaźnika WIBOR jako takiego ani do badania metody jego ustalania.

Wskaźnik referencyjny WIBOR znajduje się w wykazie kluczowych wskaźników referencyjnych sporządzanych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 roku („Rozporządzenie BMR”), które zostało przyjęte, aby zagwarantować dokładność, solidność i rzetelność właściwych wskaźników referencyjnych stosowanych w umowach kredytowych krajów członkowskich Wspólnoty. Powyższe stanowisko potwierdził Rzecznik Generalny TSUE w ogłoszonej w dniu 11 września 2025 roku opinii w sprawie C-471/24. Tym samym, wbrew pojawiającym się obecnie komentarzom autorów wspierających kredytobiorców w sporach z bankami, w swojej opinii Rzecznik Generalny jednoznacznie wskazał, że sąd krajowy nie jest uprawniony do badania wskaźnika WIBOR jako takiego ani do badania metodologii jego ustalania, ponieważ „zezwolenie krajowym sądom cywilnym na weryfikację metody ustalania kluczowych wskaźników referencyjnych w drodze oceny nieuczciwego charakteru warunku umownego na podstawie dyrektywy 93/13 podważyłoby szczególny system zarządzania kluczowymi wskaźnikami referencyjnymi ustanowiony przez prawodawcę Unii na mocy rozporządzenia 2016/1011″. Jeśli TSUE ostatecznie potwierdzi stanowisko Rzecznika Generalnego, kwestionowanie WIBOR przed sądami powszechnymi na gruncie Dyrektywy Rady nr 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku („Dyrektywa konsumencka”) będzie niedopuszczalne. Wyrok TSUE w tej sprawie jest spodziewany w pierwszym kwartale 2026 roku.

WIBOR jest zgodny z unijnym rozporządzeniem BMR

Przepisy powszechnie obowiązującego prawa, posługując się pojęciem wskaźnika referencyjnego, wprost odwołują się do przepisów Rozporządzenia BMR i wykazu wskaźników, wśród których znajduje się właśnie WIBOR. Wykaz ten nie zawiera innego wskaźnika referencyjnego, który miałby zastosowanie do złotowych umów kredytowych. Zatem każdy warunek umowny zgodny z wymogiem ustawodawcy należy uznać za uczciwy. Dyrektywa konsumencka oparta jest bowiem na racjonalnym założeniu, że ustawodawca krajowy w sposób należyty, zgodny z przepisami prawa, wyważa równowagę kontraktową między przedsiębiorcą a konsumentem.

Warto także zwrócić uwagę, co potwierdza opinia Rzecznika Generalnego, że banki nie są zobowiązane do przekazywania konsumentom informacji o szczegółowym sposobie ustalania wskaźnika referencyjnego, zwłaszcza że odpowiedzialność za jego ustalanie ponosi podmiot zupełnie niezależny od banków (tj. GPW Benchmark S.A.), działający na podstawie zezwolenia na administrowanie wskaźnikami referencyjnymi udzielonego przez właściwy organ – w Polsce jest nim Komisja Nadzoru Finansowego.

Zatem podnoszone obecnie zarzuty, jakoby banki manipulowały wskaźnikiem referencyjnym WIBOR, są pozbawione jakichkolwiek podstaw. WIBOR jest bowiem najpowszechniejszym wskaźnikiem referencyjnym w Polsce, wykorzystywanym od kilkudziesięciu lat nie tylko przez banki, ale stosowanym również do wyceny obligacji Skarbu Państwa. Oprocentowanie stopą WIBOR obligacji Skarbu Państwa na kwoty idące w setki miliardów złotych jest najdobitniejszym dowodem na to, że wskaźnik referencyjny WIBOR obiektywnie odzwierciedla realia gospodarcze.

Ryzyko zmiany oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR jest ograniczone przepisami prawa

W toczących się obecnie sporach kredytobiorców z bankami, których przedmiotem są umowy kredytów oparte na wskaźniku WIBOR, błędnie powielane są zarzuty tożsame z tymi, które były przez lata podnoszone w tzw. sporach frankowych. Tymczasem charakterystyka tych spraw jest zupełnie inna. Przede wszystkim ryzyko zmiany WIBOR – w odróżnieniu od ryzyka zmiany kursu waluty obcej – jest limitowane powszechnie obowiązującymi przepisami krajowymi o odsetkach maksymalnych. Zgodnie z nimi wysokość odsetek nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych. Jeżeli poziom ten zostanie przekroczony, bankom należą się co najwyżej odsetki maksymalne. Wysokość raty nie może zatem rosnąć w nieskończoność. Kredytobiorcy mają również zapewnioną możliwość całkowitego pozbawienia kredytu ryzyka zmiennego oprocentowania poprzez zastosowanie stałego oprocentowania. To klient, najpierw na etapie przedkontraktowym, a później w trakcie wykonywania umowy, decyduje, z jakiego oprocentowania chce skorzystać.

Opinia Rzecznika Generalnego TSUE powinna ostudzić entuzjazm osób, które liczą na lawinowe unieważnianie złotowych umów kredytowych ze zmiennym oprocentowaniem opartym na wskaźniku referencyjnym WIBOR. Nie ma obiektywnych możliwości manipulowania wskaźnikiem referencyjnym – ani tym bardziej dowodów na to. WIBOR jest obiektywny, rynkowy i zależny od polityki pieniężnej banku centralnego, a sposób jego ustalania jest w pełni transparentny.

Współpraca przy powstaniu tekstu: adw. Damian Wróbel, Senior Associate.

Napisz do nas:

Paweł Węc

radca prawny
Partner

Damian Wróbel kancelaria prawna SPCG

Damian Wróbel

adwokat
Senior Associate

Nowy KPC – komisja kodyfikacyjna przedstawiła projekt zmian

Nowy KPC – komisja kodyfikacyjna przedstawiła projekt zmian

utworzone przez | 27 czerwca, 2025 | ! POLECANE !, FINLITI, LITIGATION

Czytaj: 3 min

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego przedstawiła niedawno obszerny projekt ustawy nowelizującej Kodeks Postępowania Cywilnego („KPC”, „Kodeks”). Skąd wziął się zamiar kolejnych zmian w procedurze, skoro ostatnia duża reforma miała miejsce zaledwie w 2019 roku?

Charakter „naprawczy [1]” nowelizacji

Otóż wiele zmian ma nie tyle wprowadzić nowe rozwiązania, co przede wszystkim przywrócić stan prawny sprzed 2019 roku, kiedy to wprowadzono szereg zmian i nowych instytucji, w założeniu usprawniających postępowanie. Ostatnie lata praktycznie zweryfikowały te założenia. W uzasadnieniu omawianego projektu wskazano bowiem, że ma on na celu usunięcie lub modyfikację wadliwych lub trudnych do zinterpretowania przepisów, które zamiast ułatwiać, utrudniają sprawne przeprowadzenie postępowania i stosowanie KPC.

Oprócz tego projekt zakłada uporządkowanie przepisów dodawanych do Kodeksu naprędce, podyktowanych koniecznością powstałą w warunkach pandemii z 2020 r.

Zmiany mają dotyczyć zarówno postępowania w procesie, jak również w zakresie postępowań odrębnych, nie procesu, zabezpieczającego czy egzekucyjnego, Dotykają cały szereg instytucji procesowych, z których z naszej perspektywy jako pełnomocników procesowych, najistotniejsze to:

  • powrót do uprzednio obowiązujących dłuższych terminów na podjęcie lub umorzenie zawieszonego postępowania,
  • kompleksowe uregulowanie kwestii podnoszenia zarzutu potrącenia w trakcie postępowania,
  • próba usunięcia istniejących obecnie niejasności w zakresie organizacji postępowania i koncentracji materiału procesowego, w szczególności poprzez „zwiększenie znaczenia odpowiedzi na pozew w kontekście konkretyzacji twierdzeń i zaprzeczeń”,
  • wzmocnienie zasady kolegialności składów sędziowskich, w szczególności poprzez powrót do reguły składu trzech sędziów w postępowaniu apelacyjnym i zażaleniowym.

Tym razem autorzy projektu wiedzą już które rozwiązania z 2019 r. nie sprawdziły się w obrocie, mogą więc zrezygnować z tych nietrafionych i dopracować te, które wymagają jedynie poprawek. Zmiany są więc podyktowane praktyką, co pozwala liczyć na to, że rzeczywiście usprawnią postępowanie.

Uwspółcześnienie KPC

Nie wszystkie zmiany będą miały wprawdzie charakter naprawczy. Część planowanych przepisów uzasadniono bowiem koniecznością dostosowania KPC do „wymagań stawianych współczesnemu postępowaniu sądowemu”. Mowa tu w szczególności o zastosowaniu wskazówek i wytycznych zawartych w Europejskich Modelowych Regułach Postępowania Cywilnego przyjętych przez Europejski Instytut Prawa i Unidroit.

Nie chodzi jednak o powierzchowne zmiany polegające tylko na zwiększeniu wykorzystania nowych technologii czy rozszerzeniu katalogu czynności sądowych, których można będzie dokonać on-line. Chodzi o wartościowe uwspółcześnienie polegające na dostosowaniu przepisów do realiów panujących we współczesnej Europie, tak aby ułatwić stosowanie prawa zarówno sądom, jak i zawodowym pełnomocnikom i osobom fizycznym. Zmiany mają uczynić postępowanie cywilne bardziej ekonomicznym i pragmatycznym.  

Co to ma oznaczać w praktyce? Otóż przykładowo projekt, wśród wielu innych zmian, zakłada wydłużenie terminów na wnoszenie środków odwoławczych. Termin na wniesienie apelacji ma zostać wydłużony z dwóch tygodni, do miesiąca. Uzasadniono to tym, że termin dwutygodniowy, jakkolwiek optymalny w ramach Kodeksu postępowania cywilnego z 1930 r., z którego pochodzi, o tyle nie znajduje już żadnej praktycznej podstawy w 2025 r.

Tę i pozostałe zmiany w tym zakresie należy ocenić pozytywnie, bowiem wychodzą one naprzeciw rzeczywistemu stanowi sądownictwa – obecnie trudno bowiem szukać uzasadnienia tak krótkich terminów na wniesienie środków odwoławczych, skoro jednocześnie na rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji trzeba czekać kilka miesięcy, a nierzadko nawet lat. Słusznie poza tym wskazano w uzasadnieniu projektu, że obecne terminy „nie odpowiadają współczesnym realiom obrotu i nie korespondują ze stopniem skomplikowania znacznej części spraw rozstrzyganych w postępowaniu cywilnym, utrudniając należyte i staranne przygotowanie środka odwoławczego”.

Inne zmiany uzasadniane potrzebą uwspółcześnienia procedury cywilnej to między innymi:

  • ograniczenia w przedmiocie dopuszczalności zmiany przedmiotowej powództwa i poddanie zmian powództwa kontroli sądu,
  • ograniczenia w przedmiocie dopuszczalności zmiany podmiotowej powództwa,
  • ograniczenie i uszczegółowienie dopuszczalności wydawania orzeczeń na posiedzeniu niejawnym przez sąd I instancji.

Dalsze etapy reformy

Mimo że planowane zmiany mają szeroki zakres i dogłębny charakter, już teraz wiadomo, że nie zakończą one procesu reformy KPC. Nie dotyczą one chociażby przepisów o postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych. Z uzasadnienia projektu wynika, że zmiana w tym zakresie wymagałaby reorganizacji postępowania i koncentracji materiału procesowego, wobec czego zdecydowano się pozostawić ją do „kolejnego stadium zmian Kodeksu postępowania cywilnego, nad którym toczą się już prace”. Z kolei następnym krokiem mają być dalsze zmiany w zakresie przepisów o postępowaniach apelacyjnym, zabezpieczającym i egzekucyjnym.

Pozostaje zatem uważne śledzenie prac legislacyjnych i przygotowanie się na długotrwały proces, który, jak zapewniają autorzy projektu, ma ostatecznie zakończyć się powstaniem „nowej kodyfikacji cywilnoprocesowej”.

Przypisy:

[1] Wszystkie cytaty w tekście pochodzą z dokumentu „Projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw z uzasadnieniem (wersja 15.04.2025 r.)”. Dostęp przez: Projekty aktów prawnych – Ministerstwo Sprawiedliwości – Portal Gov.pl.

Napisz do nas:

Aleksandra Skowyra

aplikantka adwokacka
Junior Associate

Zmiany w procedurze cywilnej, mediacji i przepisach o ochronie konsumenta

Zmiany w procedurze cywilnej, mediacji i przepisach o ochronie konsumenta

utworzone przez | 5 czerwca, 2025 | FINLITI, LITIGATION

Czytaj: 3 min

Trwają prace legislacyjne nad kolejną nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego, Kodeksu cywilnego oraz ustawy o prawach konsumenta [1]. Projekt Ministerstwa Sprawiedliwości zakłada szereg zmian w procesie wymiany pism procesowych oraz w przepisach dotyczących mediacji i – co szczególnie istotne dla postępowań z zakresu kredytów walutowych – statusu konsumenta.

Nowe funkcje portalu informacyjnego

Pierwsza ważna zmiana dotyczy możliwości wniesienia określonych pism procesowych za pośrednictwem portalu informacyjnego sądów powszechnych. Obecnie portal służy głównie do doręczania pełnomocnikom pism pochodzących od sądu. Istnieje też możliwość doręczania innych pism, ale komunikacja ta jest nadal jednostronna. Nowe przepisy mają to zmienić – zakładają one doręczanie szeregu pism procesowych za pośrednictwem portalu, w tym między innymi:

  • apelacji, zażalenia, skargi na czynności referendarza sądowego i innych pism w toku postępowań wywołanych tymi środkami zaskarżenia;
  • zgłoszenia pełnomocnika zawodowego oraz wypowiedzenie pełnomocnictwa;
  • oświadczenia w przedmiocie zgody lub sprzeciwu na mediacje;
  • zawiadomień o zmianie adresu zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby strony.

Przez pierwszy rok obowiązywania ustawy nowelizującej kodeks postępowania cywilnego wnoszenie wymienionych pism za pośrednictwem portalu ma być co do zasady fakultatywne, a następnie obligatoryjne dla zawodowych pełnomocników i prokuratorów. Roczny okres przejściowy ma nie dotyczyć jedynie wniosków i pism procesowych w toku postępowania o zatwierdzenie ugody zawartej w mediacji prowadzonej na podstawie umowy.

Autorzy projektu od razu przewidzieli odpowiedź na pytanie, co jeżeli system ulegnie awarii i strona nie będzie mogła wnieść pisma w terminie. Wówczas pismo powinno być wniesione najpóźniej w następnym dniu roboczym, a w samym piśmie należy uprawdopodobnić wystąpienie ograniczenia w dostępności portalu informacyjnego.

Powyższe zmiany mają być jedynie pierwszym krokiem w stronę cyfryzacji procesów sądowych – w uzasadnieniu projektu wskazano bowiem, że zakłada się stopniowe dalsze rozszerzanie katalogu pism procesowych wnoszonych za pośrednictwem portalu.

Mediacja – uproszczenia i nowe obowiązki stron oraz sądu

Polski ustawodawca od dłuższego czasu konsekwentnie wzmacnia rolę mediacji w postępowaniu cywilnym. Tym razem zmiana w przepisach ma na celu jeszcze dalsze zwiększenie efektywności tej formy rozwiązywania sporów (mimo, że w praktyce niestety nie zauważamy, aby skierowanie do mediacji w sprawach dotyczących kredytów walutowych, odnosiło zamierzony skutek w postaci szybkiego zakończenia sporu), zwłaszcza w zakresie zatwierdzania zawartych ugód.

Najważniejsze zmiany w zakresie mediacji obejmują:

  • rozszerzenie katalogu spraw obowiązkowo kierowanych do mediacji o sprawy gospodarcze wynikające z umów o roboty budowlane oraz ze ściśle związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych; wyjątkiem mają być sprawy w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym oraz postępowaniu nakazowym
  • uproszczenie procedury zatwierdzania ugód mediacyjnych i uzupełnienie katalogu tytułów egzekucyjnych z art. 777 k.p.c. – po zmianach sąd ma zatwierdzać ugodę postanowieniem i już tak zatwierdzona ugoda będzie stanowić tytuł egzekucyjny bez konieczności nadawania jej przez sąd klauzuli wykonalności.

Zatwierdzanie ugód mediacyjnych ma stanowić kompetencję sądów rejonowych bez względu na właściwość rzeczową, co z kolei odciąży sądy okręgowe. Rozważa się też wyznaczenie jednego sądu rejonowego, który byłby właściwy do rozpoznawania spraw z wniosków o zatwierdzenie ugód, zawartych w mediacji prowadzonej na podstawie umowy o mediację i wniesionych przez portal informacyjny.

W założeniu projektowane przepisy mają poprawić efektywność i jednolitość stosowania regulacji dotyczących mediacji, a w konsekwencji poprawić wizerunek mediacji w praktyce sądowej i świadomości społecznej. Najważniejszym praktycznym skutkiem ma być jednak odciążenie sądów poprzez ograniczenie liczby spraw wymagających rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym.

Uregulowanie statusu przedsiębiorcy-konsumenta w umowach na odległość

Nowelizacja ma obejmować także przepisy Kodeksu cywilnego oraz ustawy o prawach konsumenta. Zmiany mają ograniczyć ochronę przedsiębiorców będących osobami fizycznymi w przypadku zawierania umów na odległość. Nowe przepisy będą minimalizować ryzyko fikcji statusu konsumenta w sytuacjach, w których osoby fizyczne w rzeczywistości zawierają umowę związaną z ich działalnością gospodarczą.

W obowiązującym stanie prawnym osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą korzystają z ochrony konsumenckiej, gdy zawierają umowy niezwiązane bezpośrednio z ich działalnością gospodarczą lub nieposiadające dla nich charakteru zawodowego. Po zmianach ochrona ta będzie zależeć od złożenia odpowiedniego oświadczenia – jeżeli osoba fizyczna oświadczy, że zawiera umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą a umowa ta ma dla niej charakter zawodowy, nie będzie ona korzystać z ochrony przewidzianej dla konsumentów.

Co istotne, oświadczenie to ma nie być podważane przez niezależną ocenę charakteru umowy. Zgodnie z uzasadnieniem projektu regulacja ma bowiem na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych w sytuacjach, gdy z treści umowy nie wynika jej charakter zawodowy lub pozazawodowy. Decydujące pozostanie zatem stanowisko osoby fizycznej i wydaje się, że wobec tego jej oświadczenie nie powinno być badane przez sądy.

PODSUMOWANIE

Proponowane przepisy są obecnie na etapie opiniowania. Mają one na celu dostosowanie przepisów i procedur do możliwości, jakie płyną z nowych technologii. W założeniu cel ten wydaje się słuszny i pożądany, jednak pełną efektywność i skuteczność będzie można ocenić dopiero w praktyce.

Przypisy:

[1] Numer projektu: UDER5.

Napisz do nas:

Aleksandra Skowyra

aplikantka adwokacka
Junior Associate

  1. Strony:
  2. 1
  3. 2
  4. 3
  5. 4

Pin It on Pinterest