Rozwiązania przyjęte w związku z COVID-19 na gruncie Prawa zamówień publicznych

Rozwiązania przyjęte w związku z COVID-19 na gruncie Prawa zamówień publicznych

Czytaj: 5 min

stan aktualny na dzień 25.03.2020 r., godz. 14:00

W związku z trwającym kryzysem epidemicznym Rząd przedstawił projekt tzw. pakietu antykryzysowego. Projekt ma zostać uchwalony do końca tygodnia, a jego wejście w życie ma nastąpić już następnego dnia po jego przyjęciu. Obok szeregu rozwiązań prawnych mających na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom ekonomicznym wynikających z panującej epidemii, w projekcie znalazły się również zmiany dotyczące prawa zamówień publicznych.

Poniżej przedstawiamy krótkie omówienie tych zmian i propozycji rządowych, które mogą mieć istotne znaczenie tak dla rynku, jak i prowadzonej przez przedsiębiorców działalności gospodarczej.

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE STRON UMOWY W SPRAWIE ZAMÓWIENIA PUBLICZNEGO

Ustawodawca planuje wprowadzić obowiązek niezwłocznego wzajemnego informowania się stron umowy w sprawie zamówienia publicznego o zaistnieniu okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19, które mogą lub mają wpływ na należyte wykonywanie tej umowy.

Na podstawie przekazanych informacji druga strona powinna przedstawić swoje stanowisko co do wpływu tego rodzaju okoliczności na wykonywanie umowy. Przekazywane informacje są istotne z tej przyczyny, że na ich podstawie zamawiający będzie dokonywał oceny możliwości aneksowania umów w sprawie zamówień publicznych, a także decydował, czy będzie ustalał i dochodził kar umownych za nienależyte wykonanie takiej umowy.

Wraz z taką informacją powinny zostać przedstawione dokumenty i oświadczenia dotyczące:

  1. liczby i stanowisk pracowników lub innych osób niezatrudnionych, lecz wykonujących pracę za wynagrodzeniem na rzecz wykonawcy, którzy: podlegają obowiązkowej hospitalizacji w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, podlegają obowiązkowej kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, zostali zwolnieni od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem z powodu rozprzestrzeniania się COVID-19;
  2. decyzji wydanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego lub działającego z jego upoważnienia państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, nakładających na wykonawcę obowiązek podjęcia określonych czynności zapobiegawczych lub kontrolnych;
  3. poleceń wydanych przez wojewodów lub decyzji wydanych przez Prezesa Rady Ministrów związanych z przeciwdziałaniem COVID-19;
  4. wstrzymania dostaw produktów, komponentów produktu lub materiałów, trudności w dostępie do sprzętu lub trudności w realizacji usług transportowych;
  5. a także tych informacji w zakresie dotyczącym podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy.

Zwrócić należy uwagę na to, że z uwagi na stan epidemii po stronie wykonawcy mogą wystąpić pewne trudności w udowodnieniu wystąpienia takich okoliczności, szczególnie w zakresie wstrzymania dostaw czy realizacji usług transportowych, a także co do wystąpienia podobnych problemów po stronie podwykonawców wykonawcy. Nie bez znaczenia jest również i to, że zamawiający może wykonawcę wezwać do przedłożenia dalszych informacji, oświadczeń i dokumentów. Ostatecznie zamawiający powinien przedstawić swoje stanowisko wraz z uzasadnieniem co do wskazanych przez wykonawcę okoliczności w terminie 7 dni od dnia otrzymania informacji (lub od dnia wpływu ostatnich dokumentów – co również w praktyce może okazać się istotne).

MOŻLIWOŚĆ ZMIANY WARUNKÓW UMOWY W SPRAWIE ZAMÓWIENIA PUBLICZNEGO Z UWAGI NA WYSTĄPIENIE OKOLICZNOŚCI ZWIĄZANYCH Z ROZPRZESTRZENIANIEM SIĘ COVID-19

Jeżeli zamawiający stwierdzi, że wystąpiły okoliczności mające wpływ na wykonywanie umowy, może w porozumieniu z wykonawcą dokonać zmiany umowy, poprzez:

  1. zmianę terminu wykonania umowy lub jej części, lub czasowe zawieszenie wykonywania umowy lub jej części,
  2. zmianę sposobu wykonywania dostaw, usług lub robót budowlanych,
  3. zmianę zakresu świadczenia wykonawcy i odpowiadającą jej zmianę wynagrodzenia wykonawcy. Z tym zastrzeżeniem, że wzrost cen spowodowany każdą kolejną zmianą nie przekroczy 50% pierwotnej wartości umowy.

Przy czym strony mogą wprowadzić do umowy zmiany korzystniejsze, o ile jest to dopuszczalne na gruncie zawartych w niej postanowień. W informacji przekazywanej przez wykonawcę o okolicznościach związanych z rozprzestrzenianiem się COVID-19 powinny zostać również wskazane informacje dotyczące wpływu ewentualnej zmiany umowy na zasadność naliczania kar umownych. 

Podkreślenia wymaga, że zmiany umowy dokonywane na podstawie wprowadzanych przepisów nie będą dokonywane automatycznie. Nie wprowadzono również żadnych rozwiązań prawnych pozwalających żądać przez wykonawcę zmiany postanowień umowy w sprawie zamówienia publicznego. W tym zakresie ocena zasadności i możliwości zmiany warunków umowy w sprawie zamówienia publicznego będzie dokonywana jednostkowo dla każdego przypadku indywidualnie i pozostawać będzie de facto w dyskrecjonalnym zakresie zamawiającego.

Powyższe nie ogranicza i nie wyłącza uprawnień stron umowy w sprawie zamówienia publicznego istniejących na gruncie przepisów prawa cywilnego.

LIBERALIZACJA PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH ZACHOWANIA DYSCYPLINY FINANSÓW PUBLICZNYCH

Kolejną istotną zmianą z perspektywy wykonawców w umowach w sprawie zamówień publicznych jest liberalizacja przepisów dotyczących zachowania dyscypliny finansów publicznych. Zgodnie z projektem, nie stanowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych:

  1. nieustalenie lub niedochodzenie od strony umowy należności powstałych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy w sprawie zamówienia publicznego na skutek okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19,
  2. zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego na zasadach wynikających ze specustawy.

Tak samo powyższe działania lub brak podjęcia takich działań nie będą stanowić przestępstwa z art. 296 § 1-4 Kodeksu karnego.

Podkreślić należy, że podobnie, jak ma to miejsce w przypadku zmiany umów w sprawie zamówień publicznych z przyczyn związanych z epidemią COVID-19, ustawodawca pozostawia w gestii zamawiającego możliwość niedochodzenia i nieustalania kar umownych za nienależyte wykonanie umowy w sprawie zamówienia publicznego. Również w tym wypadku nie można mówić o automatycznym zawieszeniu naliczania takich kar, czy też o zwolnieniu wykonawców w ogóle z obowiązku ich zapłaty. Przeciwnie, takie działania powinny zostać poprzedzone wnikliwą analizą okoliczności indywidualnej sprawy. Zaznaczyć również należy, że ewentualnej oceny wystąpienia takich okoliczności dokonywać będzie dyskrecjonalnie sam zamawiający. Możliwe jest zatem wystąpienie rozbieżności co do sposobu dokonywania tej oceny w praktyce urzędniczej.

W przypadku spółek prawa handlowego, wprowadzone ma zostać analogiczne rozwiązanie, że za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki, o której mowa w art. 293 § 1 albo art. 483 § 1 KSH, nie odpowiada wobec spółki członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidator, który nie ustala lub nie dochodzi od strony umowy należności powstałych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy w sprawie zamówienia publicznego na skutek okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19, lub zmienia umowę w sprawie zamówienia publicznego na zasadach określonych w tzw. specustawie.

WYŁĄCZENIE STOSOWANIA PRZEPISÓW O ZAMÓWIENIACH PUBLICZNYCH

W celu przeciwdziałania epidemii, już na gruncie obowiązującego przepisu art. 46c ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, przewidziano regulację szczególną, że

do zamówień na usługi, dostawy lub roboty budowlane udzielanych w związku z zapobieganiem lub zwalczaniem epidemii na obszarze, na którym ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii, nie stosuje się przepisów o zamówieniach publicznych.

W projekcie zmian do tej ustawy przepis ten zostanie rozbudowany poprzez wprowadzenie zasad udzielania takich zamówień z wyłączeniem przepisów ustawy o zamówieniach publicznych. Zamawiający jest zobowiązany do:

  1. zapewnienia przejrzystości postępowania i równego traktowania podmiotów zainteresowanych wykonaniem zamówienia oraz uwzględnienia okoliczności mogących mieć wpływ na jego udzielenie;
  2. nie udostępniania informacji związanych z tym zamówieniem stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli podmiot zainteresowany wykonaniem zamówienia – nie później niż przed zawarciem umowy o wykonanie tego zamówienia – zastrzegł, że nie mogą być udostępniane;
  3. zamieszczenia niezwłocznie na swojej stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej informacji o udzieleniu zamówienia, podając nazwę (firmę) albo imię i nazwisko podmiotu, z którym zawarł umowę o wykonanie zamówienia, albo informacji o nieudzieleniu tego zamówienia.

Ustawodawca w specustawie zawarł również analogiczną regulację dotyczącą realizacji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zadań związanych z wypłatą tzw. postojowego. Również bowiem do zamówień na usługi lub dostawy udzielane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w związku z realizacją zadań związanych z ustalaniem prawa lub wypłatą świadczenia postojowego nie stosuje się przepisów o zamówieniach publicznych.

Regulacje te w zależności od przebiegu epidemii COVID-19 i środków przedsiębranych przez Państwo celem jej przeciwdziałania mogą się okazać istotne w praktyce. Wraz z rozprzestrzenianiem się choroby i wzrostem liczby zakażeń, coraz więcej zamówień publicznych może być dokonywanych właśnie z pominięciem przepisów o zamówieniach publicznych.

NAPISZ DO AUTORA:

Jakub Puciato

radca prawny
Associate

Możliwość niestosowania przepisów prawa budowlanego przy przeciwdziałaniu epidemii COVID-19

Możliwość niestosowania przepisów prawa budowlanego przy przeciwdziałaniu epidemii COVID-19

Czytaj: 2 min

stan aktualny na dzień 25.03.2020 r., godz. 13:15

W rządowym projekcie specustawy o szczególnych rozwiązaniach w celu zapobiegania, przeciwdziałania i zwalczania COVID-19 przewidziano szczególne ułatwienia w przedsiębraniu działań mających na cel przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się epidemii COVID-19.

W zawartych w specustawie regulacjach przewidziano możliwość niestosowania przepisów Prawa Budowlanego, ustawy o Planowaniu i Zagospodarowaniu Przestrzennym oraz aktów planistycznych wydanych na podstawie tej ustawy, a także ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w przypadku projektowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Jeżeli takie działania związane byłyby z koniecznością poszerzania bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych, nie znajdą również zastosowania przepisy wydane na podstawie art. 22 ust. 3, 4 i 4a ustawy o działalności leczniczej.

W przypadku tego rodzaju robót budowlanych lub zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części konieczne jest jedynie niezwłoczne poinformowanie administracji architektoniczno-budowlanej. W przekazywanej informacji należy wskazać – dla robót budowlanych – rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia (w przypadku prowadzenia robót budowlanych), a dla zmiany sposobu użytkowania – dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

Jeżeli natomiast prowadzenie robót budowlanych powoduje zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, organ administracji architektoniczno-budowlanej w drodze decyzji podlegającej natychmiastowemu wykonaniu niezwłocznie ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń ich prowadzenia.

Wreszcie ostatnim wymogiem specustawy w przypadku robót budowlanych prowadzonych z wyłączeniem przepisów prawa budowlanego w związku z przeciwdziałaniem epidemii COVID-19 jest obowiązek zapewnienia objęcia kierownictwa oraz nadzoru nad tymi robotami przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w odpowiednich specjalnościach, jeżeli prowadzenie takich robót wymagałoby uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę.

Podkreślić należy, że w przypadku podejmowania działań mających na celu przeciwdziałanie epidemii COVID-19 nie znajdą również zastosowania przepisy Prawa Zamówień Publicznych, jeżeli zachodzi wysokie prawdopodobieństwo szybkiego i niekontrolowanego rozprzestrzeniania się choroby lub jeżeli wymaga tego ochrona zdrowia publicznego.

Tym samym ustawodawca w sposób daleko idący usprawnił i zliberalizował przepisy prawne w przypadku podejmowania działań zaradczych i kryzysowych w związku z rozprzestrzenianiem się COVID-19. Pewne wątpliwości interpretacyjne w praktyce może budzić niejasno sformułowany zakres działań objętych wyłączeniem, w szczególności co do tego, które działania są podejmowane w celu przeciwdziałania epidemii, a które nie. Może tu to powodować pewne trudności wiążące się w konsekwencji z właściwą kwalifikacją podjętych działań.

NAPISZ DO AUTORA:

Jakub Puciato

radca prawny
Associate

Rozwiązania przyjęte w związku z COVID-19 na gruncie Prawa zamówień publicznych

Covid-19: pomoc publiczna w ramach tzw. pakietu antykryzysowego

Czytaj: 2 min

stan aktualny na dzień 24.03.2020 r., godz. 12:30

W ramach tzw. pakietu antykryzysowego został przedstawiony projekt ustawy o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców.

Projekt przewiduje zasady udzielania przez Państwo pomocy finansowej na rzecz przedsiębiorców znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Po­moc taka ma być udzie­la­na ze środ­ków bu­dże­tu pań­stwa na pi­sem­ny wnio­sek skła­da­ny do mi­ni­stra wła­ści­we­go do spraw go­spo­dar­ki lub właściwej agen­dy rzą­do­wej.

Poniżej prezentujemy krótkie omówienie podstawowych założeń projektu.

Zgodnie z projektem pomoc ma być przyznawana w ramach trzech etapów:

1. POMOC NA RATOWANIE

ma być przyznawana w ce­lu umoż­li­wie­nia pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści gospo­dar­czej przez okres nie­zbęd­ny do opra­co­wa­nia pla­nu re­struk­tu­ry­za­cji lub likwidacji działalności gospodarczej.

Po­moc ta ma być udzie­la­na w for­mie po­życz­ki, której wysokość ma być uzależniona od wy­ni­ku fi­nan­so­we­go z dzia­łal­no­ści ope­ra­cyj­nej przedsiębiorcy za rok po­przed­ni. Oprocentowanie pożyczki ma być nie mniejsze niż stopa bazowa, rozumiana jako stopa referencyjna określona w komunikacie Komisji w sprawie zmiany metody ustalania stop referencyjnych i dyskontowych (Dz. Urz. UE C 14 z 19.01.2008, str. 6) dla słabych przedsiębiorstw oferujących normalne poziomy zabezpieczenia, powiększona o 4 punkty procentowe.

Pożyczka ma być udzielana na wniosek przedsiębiorcy. Decyzję w tym zakresie ma wydawać właściwy minister w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku. Wątpliwości budzi dosyć wysoki stopień skomplikowania i sformalizowania wniosku, co może nastręczać trudności z przygotowaniem wniosków i być czasochłonne – w czasach kryzysu związanego z pandemią zasadne jest, aby pomoc finansowa była udzielana możliwie szybko i bez zbędnych formalności.

Wątpliwości budzi też okres, na jaki ma być udzielana pożyczka, bo zgodnie z projektem nie może on być dłuższy niż 6 miesięcy. Biorąc pod uwagę skalę obecnego kryzysu oraz cel pomocy na ratowanie okres ten wydaje się zdecydowanie za krótki.

2. TYMCZASOWE WSPARCIE RESTRUKTURYZACYJNE

ma umoż­li­wiać pro­wa­dze­nie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej przez czas nie­zbęd­ny do wdro­że­nia dzia­łań re­struk­tu­ry­za­cyj­nych wy­pra­co­wa­nych w okresie, w którym została udzielona pomoc na ratowanie.

W celu uzyskania takiego wsparcia przedsiębiorca będzie musiał przedłożyć tzw. uproszczony plan restrukturyzacji. Wsparcie ma być udzielane również w formie pożyczki, której oprocentowanie i wysokość będzie ustalane na zasadach analogicznych, jak w przypadku pomocy udzielanej w pierwszym etapie. Wy­so­kość tym­cza­so­we­go wspar­cia ma być dodatkowo ogra­ni­czo­na do kwo­ty nie­zbęd­nej do kon­ty­nu­owa­nia dzia­łal­no­ści w okre­sie, na któ­ry to wspar­cie zo­sta­ło udzie­lo­ne, jed­nak nie dłuż­szym niż 18 mie­się­cy.

3. POMOC NA RESTRUKTURYZACJĘ

będzie przy­zna­wa­na w ce­lu re­ali­za­cji pla­nu re­struk­tu­ry­za­cji i przy­wró­ce­nia dłu­go­okre­so­wej zdol­no­ści do kon­ku­ro­wa­nia na ryn­ku. Przyznanie pomocy finansowej w ramach tego etapu będzie uzależnione od tego, czy przedsiębiorca będzie zdolny zapewnić odpowiednią partycypację w kosztach restrukturyzacji w ramach wkładu własnego, którego wysokość będzie uzależniona od wielkości przedsiębiorcy (50% w odniesieniu do dużych przedsiębiorców, 40% w odniesieniu do średnich przedsiębiorców, 25% w odniesieniu do mikro i małych przedsiębiorców).

Pomoc na restrukturyzację będzie udzielana m.in. w formie:

  • pożyczki;
  • objęcia akcji lub udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym albo udziału w podwyższeniu kapitału zakładowego przez podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych udziałów lub akcji;
  • objęcia obligacji;
  • zmiany terminów spłaty pożyczki wobec podmiotu udzielającego pomocy na restrukturyzację;
  • konwersji pożyczki, udzielonej jako pomoc na ratowanie, na udziały lub akcje przedsiębiorcy.

NAPISZ DO AUTORA:

Łukasz Koc

radca prawny
Associate

Rozwiązania przyjęte w związku z COVID-19 na gruncie Prawa zamówień publicznych

Covid-19: proponowane zmiany w KSH w ramach tzw. pakietu antykryzysowego

Czytaj: 2 min

stan aktualny na dzień 24.03.2020 r., godz. 11:00

Rozwiązania planowane przez rząd w ramach tzw. pakietu antykryzysowego dotyczą wielu dziedzin prawa, w tym m.in. aspektów prawnych związanych z funkcjonowaniem spółek prawa handlowego.

Posiedzenia zarządu i rady nadzorczej

Projektowane zmiany dotyczą sposobu odbywania posiedzeń przez zarządy oraz rady nadzorcze w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółkach akcyjnych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, odbycie posiedzenia rady nadzorczej spółki kapitałowej wymaga fizycznego stawiennictwa ich członków (art. 222 § 1 k.s.h w odniesieniu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz art. 388 § 1 k.s.h. w odniesieniu do spółki akcyjnej). Taką samą zasadę przyjmuje się w odniesieniu do powiedzeń zarządu, chociaż nie została ona wyrażona wprost w przepisach.

Proponowane zmiany mają wprowadzić możliwość odbywania posiedzeń zarządów i rad nadzorczych spółek kapitałowych przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumienia się na odległość, np. poprzez telekonferencję albo wideokonferencję.

Podejmowanie uchwał przez zarząd oraz radę nadzorczą

Zmiany proponowane w ramach tzw. pakiety antykryzysowego dotyczą również zasad podejmowania uchwał przez zarząd oraz radę nadzorczą. Na podstawie aktualnych przepisów możliwość podejmowania uchwał zarządów i rad nadzorczych w trybie pisemnym lub za pomocą środków bezpośredniego porozumiewania się istnieje tylko wtedy, gdy odpowiednie postanowienia w tym zakresie zostały zamieszczone odpowiednio w umowie lub statucie spółki.

Proponowana zmiana niejako odwraca dotychczasowe reguły. Możliwość podejmowania uchwał w trybie pisemnym lub za pomocą środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość ma wynikać wprost z przepisów prawa, a jej wyłączenie będzie wymagać wprowadzenia odpowiednich postanowień do umowy lub statutu spółki.

Podjęcie uchwały w trybie pisemnym lub za pomocą środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość ma być możliwe również w przypadku wyborów przewodniczącego i wiceprzewodniczącego rady nadzorczej, powołania zarządu oraz odwołania i zawieszania w czynnościach tych osób. Dotychczasowe przepisy wyłączają taką możliwość.

Propozycje zmian nie odnoszą się natomiast do zasad odbywania zgromadzeń wspólników lub walnych zgromadzeń jak również zasad podejmowania uchwał przez te organy. Obecnie obowiązujące przepisy dopuszczają możliwość udziału w zgromadzeniu wspólników (art. 234[1] k.s.h.) lub walnym zgromadzeniu (art. 406[5k] k.s.h.) przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, jedynie w przypadku, gdy możliwość taką dopuszcza umowa spółki lub statut.

NAPISZ DO AUTORA:

Łukasz Koc

radca prawny
Associate

Rozwiązania przyjęte w związku z COVID-19 na gruncie Prawa zamówień publicznych

Covid-19: planowane rozwiązania w zakresie rozliczeń podatkowych w ramach tzw. pakietu antykryzysowego

Czytaj: 3 min

stan aktualny na dzień 23.03.2020 r., godz. 13:00

Projekt ustawy wprowadzającej przepisy w zakresie tzw. pakietu antykryzysowego jest już dostępny. Projekt ma zostać w tym tygodniu uchwalony przez parlament, a nowe przepisy mają wejść w życie już następnego dnia po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw. Projekt zasadniczo odzwierciedla propozycje przedstawione przez rząd w ubiegłym tygodniu, opisane na blogu SPCG.

Poniżej przedstawiamy krótkie omówienie kilku dodatkowych rozwiązań, które mogą być istotne z punktu widzenia prowadzenia działalności gospodarczej w okresie kryzysu wywołanego stanem zagrożenia epidemicznego i epidemii.

Deklaracja VAT w formie JPK dla wszystkich przedsiębiorców od 1 lipca 2020 r.

Zgodnie z dotychczasowymi założeniami, obowiązek w zakresie deklaracji VAT w formie JPK miał zostać nałożony na dużych przedsiębiorców już od 1 kwietnia 2020 r. Jedynie mali i średni przedsiębiorcy mieli realizować ten obowiązek dopiero od 1 lipca 2020 r. Zgodnie z przedstawionym projektem tzw. specustawy, obowiązek składania deklaracji VAT w formie JPK ma zostać wprowadzony dopiero od dnia 1 lipca 2020 r. w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorców.

Proponowane rozwiązanie należy ocenić pozytywnie. W związku z obecną sytuacją wprowadzenie przez przedsiębiorców w odpowiednim czasie rozwiązań informatycznych umożliwiających składanie deklaracji VAT w formie pliku JPK może być utrudnione.

Pożyczki będą podlegały zwolnieniu z PCC

Zgodnie z projektem ustawy, zwolnieniu z opodatkowania PCC mają podlegać pożyczki zaciągane przez przedsiębiorców do dnia 31 sierpnia 2020 r., których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19.

Zgodnie z ustawą o PCC, pożyczka podlega opodatkowaniu PCC stawką 0,5% wartości pożyczki. Obowiązek podatkowy w tym zakresie ciąży na pożyczkobiorcy.

Planowane rozwiązanie, co do zasady, należy ocenić pozytywnie. Niewątpliwie, zwłaszcza w odniesieniu do przedsiębiorców będących częścią dużych grup kapitałowych, którzy mają dostęp do pożyczek wewnątrzgrupowych, pożyczka jest dosyć łatwym sposobem uzyskania dodatkowych środków finansowych, pozwalającym na polepszenie płynności finansowej. Zwolnienie takiego rozwiązania z obowiązku uiszczenia PCC zmniejszy koszty finansowania działalności.  

Negatywnie należy natomiast ocenić zakres ww. regulacji oraz redakcję przepisu.

Zwolnieniu z PCC mają podlegać tylko pożyczki zaciągnięte przez przedsiębiorców do dnia 31 sierpnia 2020 r., a więc zakres zwolnienia jest bardzo wąski – nie uwzględnia bowiem sytuacji wszystkich tych przedsiębiorców, których płynność finansowa uległa lub ulegnie pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19, a którzy uzyskają możliwość zaciągnięcia pożyczki lub podejmą decyzję o zaciągnięciu pożyczki po dniu 31 sierpnia 2020 r.

Ponadto i przede wszystkim brakuje jednoznacznych kryteriów dla skorzystania ze zwolnienia.   Zwolnieniu z PCC mają podlegać pożyczki zaciągane przez przedsiębiorców, których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19. Przepisy nie wskazują jednak, co należy rozumieć przez „pogorszenie płynności finansowej w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19”, a tym samym według jakich kryteriów ma być oceniane spełnienie przesłanek do zwolnienia. Oznacza to jednocześnie przerzucenie na przedsiębiorcę ciężaru wykazania, po pierwsze, samego pogorszenia płynności finansowej, po drugie tego, że takie pogorszenie nastąpiło w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19. Ponadto oznacza to pewną swobodę po stronie właściwego organu podatkowego w zakresie oceny zaistnienia przesłanek do zwolnienia.

Brak jednoznacznych ustawowych kryteriów uzyskania ww. zwolnienia może w bardzo istotny sposób ograniczyć działanie zwolnienia.  

Zawieszenie terminów raportowania MDR

Zgodnie z przedstawioną propozycją, wszystkie terminy dotyczące raportowania schematów podatkowych, niebędących schematami podatkowymi transgranicznymi, nie rozpoczynają się, a rozpoczęte podlegają zawieszeniu w okresie od dnia 31 marca do dnia 30 czerwca 2020 r. Terminy będą biegły dalej od dnia 1 lipca 2020 r.

Zawieszenie kontroli podatkowych

Zgodnie z propozycją, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii organ może zawiesić z urzędu albo na wniosek trwające postępowanie podatkowe lub kontrolę podatkową, jak również kontrolę celno-skarbową. Postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania ma wywoływać skutki od chwili jego wydania. Postanowienia o zawieszeniu mają być niezaskarżalne. Niezaskarżalne mają być również postanowienia o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. 

Projekt ustawy przewiduje ponadto uprawnienia dla Ministra Finansów do zawieszenia w drodze wydania rozporządzenia wszystkich określonych postępowań lub kontroli na wskazanym terytorium na okres wskazany w takim rozporządzeniu.

Okresy zawieszenia nie będą wliczane do terminów zawieszonych postępowań i kontroli.   

NAPISZ DO AUTORA:

Łukasz Koc

radca prawny
Associate

Pin It on Pinterest